မဲခေါင်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၇
ကျောက်မီးသွေးသုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံက ထွက်သည့်ပြာနှင့် မီးခိုးများကြောင့် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ တီကျစ်ဒေသ၌ လူနှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အဆိပ်သင့်မှု ပိုမိုဆိုးရွားလာနေကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။
စစ်တပ် အာဏာမသိမ်းခင်ကပင် လူနှင့်ပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုဆိုးရွားခဲ့ရာမှ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း လက်ရှိကာလတွင် ပိုမိုဆိုးရွားလာနေကြောင်း ၎င်းတို့က မဲခေါင်သို့ ပြောသည်။
“အရင်ထဲက ကလေးသူငယ်၊ သက်ကြီးရွယ်အိုနဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်တွေ ထိခိုက်နေတာ။ အခုက အခြား အသက်အရွယ်ပိုင်းတွေပါ ထိခိုက်လာပြီ။ အရင်က တစ်ယောက်နှစ်ယောက် သေနေတာကနေ အခုကာလမှာ တစ်ပတ်ကို ၃၊ ၄ယောက်သေလာကြတာ” ဟု တီကျစ်အလယ်ပိုင်းရပ်နေ ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။
ပို၍သိသာလာခြင်းမှာ စစ်တပ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် တီကျစ်ဒေသတွင် ကျောက်မီးသွေးစက်ရုံနှင့် ကျောက်မီးသွေးမိုင်းတွင်းများ၏ ဆိုးကျိုးများကြောင့် ဒေသခံများ ရုတ်တရက်သေဆုံးမှု နေ့စဉ် ဖြစ်ပွားလာနေသည် ဟု ဆိုသည်။
ကျောက်မီးသွေးစက်ရုံမှ ထွက်ရှိသည့် ပြာများနှင့် ကျောက်မီးသွေးမှုန်များက အသက်ရှုလမ်းကြောင်းကို ထိခိုက်နေသကဲ့သို့ ပြာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့်အုတ်ခဲများ အသုံးပြုထားသည့် လမ်းနှင့် နေအိမ်အဆောက်အဦးများမှ ထွက်ရှိသည့် အဆိပ်သင့်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေးသီးနှံများ မှတစ်ဆင့် အစာအိမ်လမ်းကြောင်း အဆိပ်သင့်မှုများကြောင့် ကာလရှည်အဆိပ်သင့်ရာမှ ရုတ်တရက် သေဆုံးနေကြရကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။
“အစကတည်းက စက်ရုံရော၊ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးဖြစ်စေတဲ့ ပြာတွေ၊ ကျောက်မီးသွေးမိုင်းတွေကို ကန့်ကွက်ခဲ့ကြပေမယ့် ဘယ်အုပ်ချုပ်သူမှ လူထုဖက်က မကြည့်ပေးကြပါဘူး။ အခုပိုဆိုးတာက ထွက်သမျှပြာတွေကို ငလျင်ဘေးသင့်နေရာက ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ချသုံးလာတာက အဲဒီနေရာတွေပါ အဆိပ်သင့်ကြရတော့မှာ” ဟု တီကျစ်အရှေ့ပိုင်းနေသူတစ်ဦးက ပြောသည်။
ရေနှင့်ထိပါက အဆိပ်ငွေ့ထွက်သည့် ပြာများကို ဘိလပ်မြေတင်ကားကြီး အမြောက်အမြားနှင့် သယ်ဆောင်နေခြင်းမှာ အဆိပ်များဖြန့်ဝေနေခြင်းဟု တီကျစ်ဒေသခံလူထုက စွပ်စွဲပြောဆိုသည်။
နိုင်ငံတကာပညာရှင်များ၏ သုတေသနစစ်တမ်းအရ တီကျစ်ဒေသ၏ လေထု၊ ရေထုများသည် လူမနေသင့်လောက်အောင် အလွန်ဆိုးရွားနေပြီး လုံးဝနေထိုင်ရန်မသင့်သည့် အဆိပ်သင့်မြေအဖြစ် မှတ်ချက်ပြုထားကာ ရေမှာလည်း လုံးဝသောက်သုံး၍မရသည့် အဆင့်ရှိနေသကဲ့သို့ ကမ္ဘ့ာကျန်းမာရေးအဖွဲ့ – WHO ၏ သတ်မှတ်ချက်ထက် ကျော်လွန်နေသည် ဟု သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိမ်းသိန်းရေးပညာရှင်များက အထောက်အထားများနှင့် ထုတ်ပြန်ထားချက်များ ရှိနေကြောင်းလည်း ဆိုသည်။
“တီကျစ်က လေထုရော၊ မြေထုရော၊ ရေထုရော အဆိပ်သင့်နေတာ ပြင်းထန်လာနေတယ်။ ပိုဆိုးတာက အခြေခံလမ်း၊ အဆောက်အဦနဲ့ စိုက်ပျိုးသီးနှံတွေပါ အဆိပ်သင့်လာစေတာက သက်ရှိထုကိုပါ အဆိပ်သင့်လာနေစေတာပဲ။ မနေသင့်ဘူးဆိုပေမယ့် ပြေးစရာလည်း နေရာမရှိဘူး” ဟု ဘန်းမက်ရွာဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။
တီကျစ်ဒေသရှိ ရေထု၊ လေထု၊ မြေထုများကို သုတေသနပြုလုပ်ပြီး တွေ့ရှိချက်အရ ကမ္ဘာပေါ်၌ အလွန်ဆိုးရွား သည့် အခြေအနေဖြစ်ပြီး လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် တရုတ်ပြည်၊ ပေကျင်းမြို့ထက် ပိုမိုဆိုးရွားနေကြောင်း နယ်သာလန်အခြေစိုက် Greenpeace သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့မှ ဖင်လန်နိုင်ငံသားပညာရှင် မစ္စတာလော်ရီမီလီဗာတာက ၂၀၂၁ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှာပင် သုံးသပ်ပြောဆိုထားသည်။
စစ်တပ်အာဏာမသိမ်းခင် ယခင်အစိုးရများ လက်ထက်ကတည်းက စက်ရုံပိတ်သိမ်းပေးရန် ဒေသခံလူထုအနေဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ဆန္ဒပြတောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း အရာမထင်ခဲ့ဟု ဆိုသည်။
တီကျစ်ကျောက်မီးသွေးစက်ရုံကို တရုတ်ကုမ္ပဏီဖြစ်သည့် ဝူရှီဟွာကွမ်းကုမ္ပဏီက နှစ် ၂၀ လုပ်ကိုင်ခွင့် ရထားခြင်းဖြစ်ပြီး လက်ရှိလည်း နောက်ထပ် ၂၂ နှစ် သက်တမ်းတိုးထားကြောင်း သိရသည်။
တီကျစ်ရှိ ကျောက်မီးသွေးသုံးဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်၌ စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဒေသခံလူထု ကန့်ကွက်မှုကြောင့် ၂ နှစ်မျှ ရပ်နားခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြန်လည်ပတ်နေသည်မှာ ယနေ့အထိဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
တီကျစ်ဒေသသည် ကလောမြို့နယ်နှင့် ပင်လောင်းမြို့နယ် အစပ်တွင်ရှိပြီး ယင်းဒေသကို ဝူရှီဟွာကွမ်းတရုတ်ကုမ္ပဏီက လုပ်ခွင့်ရသည့် ကျောက်မီးသွေးစက်ရုံနှင့် ဧဒင်ကုမ္ပဏီက တူးဖော်နေသည့် ကျောက်မီးသွေးမိုင်းတွင်းက အဆိပ်ခတ်သတ်နေသည် ဟု ဒေသခံများက ဝေဖန်နေကြသည်။
#MeKongNews
#တီကျစ်ဒေသ
#အဆိပ်သင့်မှု
#ကျောက်မီးသွေးမိုင်းတွင်း
#ဝူရှီဟွာကွမ်းကုမ္ပဏီ
