~ လင်းမောင် ~
တစ်ချိန်က ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ “ပတ်လမ်းနှင့် ပိုးလမ်းမ စီမံကိန်း” (Belt and Road Initiative – BRI) အတွက် အထူးပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ သမ္မတဟောင်း ရိုဒရီဂို ဒူတာတေး၏ “Build, Build, Build” အစီအစဉ်အရ မနီလာမြို့သည် ရထားလမ်းများ၊ တံတားများနှင့် ဆိပ်ကမ်းများ တည်ဆောက်ရန် ဘေဂျင်း၏ ဘဏ္ဍာရေးကူညီမှု ကမ်းလှမ်းချက်များကို ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။ ဤစီမံကိန်းများသည် ဖိလစ်ပိုင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံကြား စီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ ပိုမိုနီးကပ်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည့် ခေတ်သစ်တစ်ခု၏ သင်္ကေတအဖြစ် ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သို့သော် ၂၀၂၆ ခုနှစ်သို့ ရောက်ရှိလာချိန်တွင် အဆိုပါစီမံကိန်း အများအပြားမှာ ရပ်တန့်သွားခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းခံရခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး၊ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးရေးမိတ်ဖက်အဖြစ် ယုံကြည်စိတ်ချရမှုအပေါ် သံသယများ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ အဓိက ထိခိုက်နစ်နာခဲ့သည့် စီမံကိန်းများမှာ-
• PNR တောင်ပိုင်း ကီလိုမီတာရှည် ရထားလမ်း (Bicol Line): မနီလာနှင့် လူဇုန်တောင်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်မည့် ဒေါ်လာ ၂.၈ ဘီလီယံတန် စီမံကိန်းဖြစ်သော်လည်း ကြွေးမြီဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် တရုတ်ဘက်မှ တိုးတက်မှုမရှိခြင်းကြောင့် ရပ်နားခဲ့ရသည် ။
• မင်ဒါနာအို ရထားလမ်းစီမံကိန်း: ကီလိုမီတာ ၁၀၀ ရှည်လျားသည့် ခရီးသည်တင်ရထားလမ်း ဖြစ်သော်လည်း တရုတ်၏ ရန်ပုံငွေကတိကဝတ်များ အကောင်အထည်မပေါ်လာသဖြင့် စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည် ။
• ဆူဘစ်-ကလပ် (Subic-Clark) ရထားလမ်းစီမံကိန်း: အမေရိကန် စစ်အခြေစိုက်စခန်းဟောင်းများကို ဆက်သွယ်မည့် ၇၁ ကီလိုမီတာရှည် ကုန်တင်ရထားလမ်းကို ဖိလစ်ပိုင်အစိုးရက လုံးဝဖျက်သိမ်းလိုက်သည် ။
• Panay-Guimaras-Negros ကျွန်းစုဆက်တံတား: BRI အောက်တွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားခဲ့သည့် အဆိုပါ တံတားစီမံကိန်းမှာလည်း ဆိုင်းငံ့ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဖိလစ်ပိုင် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ “စိတ်ဝင်စားမှု လျော့နည်းသွားခြင်း” နှင့် ဘဏ္ဍာရေးအကူအညီကို အကန့်အသတ်မရှိ ဆက်လက်စောင့်ဆိုင်းရန် မဖြစ်နိုင်ခြင်းတို့ကို အကြောင်းပြကာ ညှိနှိုင်းမှုများမှ တရားဝင် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးရ တိုးတက်မှုများ
သမ္မတ ဖာဒီနန် မားကို့စ် ဂျူနီယာ အစိုးရသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီ (ODA) ကို အသုံးမပြုတော့ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် အမေရိကန်တို့ဘက်သို့ ဦးလှည့်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဘတ်ဂျက်အခက်အခဲများကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားအကူအညီဖြင့် ဆောင်ရွက်သည့် စီမံကိန်းများအတွက် ဘတ်ဂျက်ကို ပီဆို ၇၀ ဘီလီယံမှ ၁၇.၇ ဘီလီယံအထိ လျှော့ချခဲ့ရသည်။
တရုတ်နိုင်ငံ ဘာကြောင့် မအောင်မြင်ခဲ့သလဲ
စီမံကိန်းများ ရပ်တန့်ရခြင်းတွင် အကြောင်းရင်းများစွာ ရှိသည်-
• ကြွေးမြီစိုးရိမ်မှု: တရုတ်၏ ဘဏ္ဍာရေးစည်းကမ်းချက်များသည် အတိုးနှုန်းမြင့်မားပြီး ပွင့်လင်းမြင်သာမှု မရှိသဖြင့် “ကြွေးမြီထောင်ချောက်” ဖြစ်လာမည်ကို စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည် ။
• နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှု: စီမံကိန်းများမှာ ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုအဆင့်မှာတင် ကြာရှည်စွာ ပိတ်မိနေပြီး မြေပြင်တွင် တိုးတက်မှု မရှိသလောက် ဖြစ်ခဲ့သည် ။
• ပထဝီနိုင်ငံရေး တင်းမာမှု: တောင်တရုတ်ပင်လယ် အငြင်းပွားမှုများကြောင့် အပြန်အလှန် ယုံကြည်မှု လျော့နည်းသွားခဲ့သည် ။
• ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲ: သမ္မတ မားကို့စ် အစိုးရသည် ယခင်သမ္မတ ဒူတာတေး၏ တရုတ်အပေါ် အလွန်အမင်း မှီခိုသည့် မူဝါဒကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ကျယ်ပြန့်သော သက်ရောက်မှုများ
ဤစီမံကိန်းများ ရပ်တန့်သွားခြင်းသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ၏ အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် တရုတ်၏ BRI အောက်မှ ခွဲထွက်ကာ ပိုမိုမျှတသော ဘက်စုံမိတ်ဖက်မူဝါဒသို့ ကူးပြောင်းနေခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အားလုံး ပျက်စီးသွားခြင်း မဟုတ်ဘဲ Kaliwa ဆည်စီမံကိန်းကဲ့သို့သော အချို့စီမံကိန်းများမှာ ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။
နိဂုံး
ဖိလစ်ပိုင်တွင် ရပ်တန့်သွားသည့် စီမံကိန်းများသည် တရုတ်၏ “ပတ်လမ်းနှင့် ပိုးလမ်းမ စီမံကိန်း” အတွက် သင်ခန်းစာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် မည်သည့်မိတ်ဖက် တစ်ဦးတည်းအပေါ်တွင်မှ အမှီမပြုဘဲ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် နိုင်ငံတော်အကျိုးစီးပွားကို ဦးစားပေးသည့် လမ်းကြောင်းအသစ်ကို ဖော်ဆောင်နေပြီ ဖြစ်သည်။
#MeKongNews
