~ လင်းမောင် ~

အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရည်မှန်းချက်များသည် ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်များ၊ မီးရထားစီမံကိန်းများနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အထုပ်အပိုးများအတွင်း၌သာ ကန့်သတ်မနေတော့ပေ။ ဒေသတစ်ခုလုံးတွင် ပေကျင်းသည် စစ်ရေးအရ အရေးပါမှု တိုးပွားလာနေသည့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ကွန်ရက်များနှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးများမှတစ်ဆင့် ၎င်း၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို တဖြည်းဖြည်း ချဲ့ထွင်လျက်ရှိသည်။ နောက်ဆုံးပေါ် ဥပမာတစ်ခုမှာ လာအိုနိုင်ငံတွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး၊ ဗီယင်ကျန်းမြို့မြောက်ဘက် ဘန်ခွန်းတွင် အသစ်လည်ပတ်လာသော တရုတ်-လာအို ပူးတွဲထောက်ပံ့ရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးစင်တာသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် ၎င်း၏ ပထမဆုံးသော စစ်ရေးခြေကုပ်စခန်း အပြည့်အဝ ရရှိသွားပြီလားဆိုသည့် ပြင်းထန်သော မေးခွန်းများကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။ တစ်ချိန်က ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး မိတ်ဖက်ဆက်ဆံမှုအဖြစ် တင်ပြခဲ့သည့်အရာသည် ယခုအခါ များစွာပိုမိုကျယ်ပြန့်ပြီး နောက်ဆက်တွဲ သက်ရောက်မှု ပိုမိုကြီးမားသည့်အရာတစ်ခုအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလာပုံရသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ဘန်ခွန်း အဆောက်အအုံသည် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲခေတ်အတွင်းက အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များ အသုံးပြုခဲ့ဖူးသည့် သမိုင်းဝင် မဟာဗျူဟာမြောက် နေရာတစ်ခုတွင် တည်ရှိသည်။ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများအရ ယင်းနေရာတွင် လျင်မြန်သော ဆောက်လုပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ၊ စစ်ဘက်သုံး ယာဉ်များနှင့် တရုတ်ထုတ် လေယာဉ်များကို ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့သည်။ ယင်းအဆောက်အအုံသည် လာအိုလေတပ် လေယာဉ်မှူးများကို လေ့ကျင့်ပေးရန်နှင့် နှစ်နိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို မြှင့်တင်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပေကျင်းက အခိုင်အမာ ပြောကြားနေသော်လည်း၊ ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ လေ့လာဆန်းစစ်သူ အများအပြားကမူ ကွဲပြားသော ပုံရိပ်တစ်ခု ပေါ်ထွက်လာနေသည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အနာဂတ် လေယာဉ်ပြေးလမ်း တိုးချဲ့မှုများ၊ ထောက်လှမ်းရေး သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းနိုင်စွမ်းများနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းအတွင်းသို့ ပေကျင်း၏ လက်လှမ်းမီမှုကို သိသိသာသာ ကျယ်ပြန့်စေနိုင်သည့် အမြဲတမ်း တရုတ်စစ်ဘက် တည်ရှိမှုတို့ ဖြစ်လာနိုင်ခြေကို ထောက်ပြကြသည်။

နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (CCP) သည် ရပ်ဝန်းနှင့် ပိုးလမ်းမ စီမံကိန်း (BRI) အား ချိတ်ဆက်မှုများ တိုးတက်စေရန်နှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို လှုံ့ဆော်ရန် ရည်ရွယ်သည့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်သက်သက်အဖြစ် မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ သို့သော် လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့ရှိ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများအရ ယင်းစီမံကိန်းသည် မဟာဗျူဟာမြောက် ပထဝီနိုင်ငံရေး ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုကိုလည်း အထောက်အကူပြုနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။ တရုတ်နိုင်ငံပိုင်ဘဏ်များက ငွေကြေးထောက်ပံ့ထားသော အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်းများသည် လက်ခံသည့်နိုင်ငံများအပေါ် သိသာထင်ရှားသော ကြွေးမြီတာဝန်များအောက်သို့ မကြာခဏ ကျရောက်စေပြီး၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အကူအညီများအတွက် ပေကျင်းအပေါ် ၎င်းတို့၏ မှီခိုရမှုကို ပိုမိုမြင့်တက်စေသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ထိုမှီခိုမှုသည် နိုင်ငံရေးအရ အသာစီးရယူမှုနှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် အလျှော့ပေးမှုများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။

လာအိုနိုင်ငံသည် ဤဖြစ်စဉ်၏ အရှင်းလင်းဆုံး ဥပမာတစ်ခုကို ပြသနိုင်သည်။ လူဦးရေ ၈ သန်းခန့်ရှိပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ အားအနည်းဆုံး စီးပွားရေးနိုင်ငံများအနက် တစ်ခုဖြစ်သော လာအိုသည် တရုတ်၏ စီးပွားရေးပတ်လမ်းအတွင်းသို့ နက်ရှိုင်းစွာ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။ တရုတ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းများသည် နိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား မျှော်မှန်းချက်များကို လွှမ်းမိုးထားသည်။ တရုတ်ကုမ္ပဏီများသည် ကြေးနီ၊ ရွှေနှင့် ရှားပါးမြေဒြပ်စင် အရင်းအမြစ်များကို လွှမ်းခြုံထားသည့် ကျယ်ပြန့်သော သတ္တုတူးဖော်ခွင့်များကို ရယူထားကြသည်။ ငှက်ပျော၊ ရာဘာနှင့် သစ်ထုတ်လုပ်သည့် ကြီးမားသော စိုက်ပျိုးရေးဇုန်များသည် တရုတ်ဈေးကွက်များနှင့် အလွန်အမင်း ဆက်စပ်နေသည်။ အထင်ရှားဆုံးအနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆ ဘီလီယံခန့် ကုန်ကျသည့် တရုတ်-လာအို အမြန်ရထားလမ်းသည် ပေကျင်း၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုဆိုင်ရာ အဓိက အမှတ်အသားတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အသွင်ကူးပြောင်းရေး စီမံကိန်းတစ်ခုအဖြစ် မြှင့်တင်ခဲ့သော်လည်း ထိုရထားလမ်းသည် သာမန် လာအိုနိုင်ငံသားများအား မူလက ကတိပြုထားသည့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူးများ အဆင့်အတန်းကို ပေးစွမ်းနိုင်ခြင်း မရှိသေးသော်လည်း၊ နိုင်ငံအတွင်း တရုတ်၏ မဟာဗျူဟာမြောက် တည်ရှိမှုကိုမူ သိသိသာသာ မြင့်တက်စေခဲ့သည်။

လာအိုတွင် မြင်တွေ့ရသော ပုံစံကို ကမ္ဘောဒီးယားတွင်လည်း တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ပြီးခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ အကြီးဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူနှင့် အရင်းနှီးဆုံး နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး မိတ်ဖက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လမ်းများ၊ ဆိပ်ကမ်းများ၊ စက်မှုဇုန်များနှင့် စွမ်းအင်စီမံကိန်းများအတွင်းသို့ ကြီးမားသော တရုတ်ဘဏ္ဍာငွေများ စီးဝင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ရမ်ရေတပ်အခြေစိုက်စခန်း (Ream Naval Base) သည် နိုင်ငံတကာ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၏ ဗဟိုချက်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယား အာဏာပိုင်များက ပြည်ပစစ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုကို လက်ခံထားခြင်းမရှိကြောင်း ထပ်ခါတလဲလဲ ငြင်းဆိုနေသော်လည်း၊ တရုတ်ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုဖြင့် အဆင့်မြှင့်တင်မှုများသည် ယင်းအဆောက်အအုံကို များစွာပိုမိုကြီးမားသော မဟာဗျူဟာမြောက် ပိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။ ထိုအဆောက်အအုံတွင် တရုတ်-ကမ္ဘောဒီးယား ပူးတွဲထောက်ပံ့ရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးစင်တာတစ်ခု တည်ထောင်လိုက်ခြင်းသည် နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ပေကျင်းအနေဖြင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဝင်ရောက်အသုံးပြုနိုင်သည့် ကွန်ရက်တစ်ခုကို ဖန်တီးနေသည်ဟူသော သံသယများကို မီးထိုးပေးခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း တရုတ်၏ ဒေသတွင်း မဟာဗျူဟာ၏ အခြားသော အရေးပါသည့် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အဓိက BRI စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည့် တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံသည် ပေကျင်းအား ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဆီသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ပေးစွမ်းသည်။ ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းသို့ ကီလိုမီတာ ၂,၀၀၀ ကျော် ရှည်လျားသော စွမ်းအင်ပိုက်လိုင်းများနှင့်အတူ အန္တရာယ်ကြုံတွေ့လွယ်သည့် မလက္ကာရေလက်ကြား သင်္ဘောလမ်းကြောင်းအတွက် တန်ဖိုးရှိသော အစားထိုးလမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနှင့် ၎င်းနောက်ပိုင်း မြန်မာနှင့် အနောက်နိုင်ငံများအကြား ဆက်ဆံရေး ဆုတ်ယုတ်သွားပြီးနောက် တရုတ်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း နိုင်ငံခြား လုံခြုံရေးကုမ္ပဏီများ လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုသည့် ဥပဒေရေးရာ ယန္တရားအသစ်များသည် နိုင်ငံအတွင်း တရုတ်၏ ကြီးထွားလာနေသော လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ခြေရာများနှင့် ပတ်သက်သည့် စိုးရိမ်မှုများကို ပိုမိုမြင့်တက်စေခဲ့သည်။

ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော မဟာဗျူဟာမြောက် သဘောတရားကို လျစ်လျူရှုရန် ပိုမိုခက်ခဲလာသည်။ ပေကျင်းသည် သမားရိုးကျ ပြည်ပစစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း တည်ထောင်မည့်အစား “ဘက်စုံသုံး ကွန်ရက်” (Dual-use network) ဟု ဖော်ပြနိုင်သည့် အရာတစ်ခုကို ဖန်တီးနေပုံရသည်။ ဆိပ်ကမ်းများ၊ လေယာဉ်ကွင်းများ၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ဗဟိုဌာနများနှင့် လေ့ကျင့်ရေးစင်တာများကို အရပ်ဘက် သို့မဟုတ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး စီမံကိန်းများအဖြစ် တင်ပြထားသော်လည်း အများအပြားမှာ အနာဂတ် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသုံးချမှုများအတွက် လိုအပ်သော အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။ ဤချဉ်းကပ်မှုသည် တရုတ်နိုင်ငံအား တိုက်ရိုက်နိုင်ငံရေး ကန့်ကွက်တုံ့ပြန်မှုများကို ရှောင်လွှဲနိုင်စေပြီး ပိုမိုအရေးပါလာသော ပထဝီနိုင်ငံရေး စစ်တလင်းတစ်ခုတစ်လျှောက် ၎င်း၏ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်များကို တဖြည်းဖြည်း အားကောင်းစေသည်။

ထိုပြဿနာကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေသည့်အချက်မှာ တရုတ်၏ ရှေ့တိုးလာမှုကို ဒေသတွင်းနှင့် အနောက်နိုင်ငံ အဖွဲ့အစည်းများအနေဖြင့် အချိုးညီ ဟန့်တားနိုင်စွမ်း အားနည်းနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အာဆီယံ၏ ဘုံသဘောတူညီချက်အခြေပြု ဆုံးဖြတ်ချက်ချသည့် လုပ်ငန်းစဉ်သည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် သက်ဆိုင်သော မဟာဗျူဟာမြောက် စိုးရိမ်မှုများကို ဖြေရှင်းရာတွင် အဖွဲ့အစည်း၏ ထိရောက်မှုကို မကြာခဏ ကန့်သတ်ထားလေ့ရှိသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ၎င်း၏ မဟာမိတ်များသည် တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၏ အတိုင်းအတာနှင့် အမြန်နှုန်းကို ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းရှိသော ဆွဲဆောင်မှုရှိသည့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အစားထိုးရွေးချယ်စရာများကို တင်ပြရန် ရုန်းကန်နေကြရသည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံ အများအပြားတွင် လက်ငင်းလိုအပ်နေသော အခြေခံအဆောက်အအုံ လိုအပ်ချက်များသည် ရေရှည် ပထဝီနိုင်ငံရေး ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုများထက် မကြာခဏဆိုသလို ပိုမိုအလေးသာနေတတ်သည်။

အရှေ့တောင်အာရှရှိ CCP ၏ ချဉ်းကပ်မှုသည် စီးပွားရေးအင်အားကို မဟာဗျူဟာမြောက် သြဇာလွှမ်းမိုးမှုအဖြစ် မည်သို့ပြောင်းလဲနိုင်သည်ကို သရုပ်ပြနေသည်။ မီးရထားလမ်းများသည် အသာစီးရယူရာ ကိရိယာများ ဖြစ်လာသည်။ ဆိပ်ကမ်းများသည် ဝင်ရောက်အသုံးပြုရာ နေရာများ ဖြစ်လာသည်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်းများသည် နိုင်ငံရေးပရိယာယ်ဆိုင်ရာ ကိရိယာတန်ဆာပလာများ ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသော အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်းတစ်ခုအဖြစ် စတင်ခဲ့သည့်အရာကို ဝေဖန်သူများက ကုန်သွယ်ရေးထက် များစွာကျော်လွန်၍ တရုတ်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ချဲ့ထွင်ရန် ဆန်းပြားသော ယန္တရားတစ်ခုအဖြစ် ပိုမိုရှုမြင်လာကြသည်။

လာအိုနိုင်ငံ၏ အရေးပါမှုသည် ၎င်း၏ နယ်နိမိတ်များထက် များစွာ ကျော်လွန်သည်။ အကယ်၍ ဘန်ခွန်း အဆောက်အအုံသည် နောက်ဆုံးတွင် တည်တံ့ခိုင်မြဲသော တရုတ်စစ်ဘက် ရှေ့တန်းစခန်းတစ်ခုအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားပါက ပေကျင်း၏ ဒေသတွင်း ရည်မှန်းချက်များတွင် အဓိက မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်လာပေလိမ့်မည်။ ပို၍အရေးကြီးသည်မှာ ရပ်ဝန်းနှင့် ပိုးလမ်းမ စီမံကိန်းသည် လမ်းများ၊ မီးရထားလမ်းများနှင့် တံတားများ တည်ဆောက်ခြင်းသက်သက် မဟုတ်ဘဲ အရှေ့တောင်အာရှတစ်လွှားတွင် သြဇာလွှမ်းမိုးမှု၊ မှီခိုမှုနှင့် အဆုံးစွန်အားဖြင့် မဟာဗျူဟာမြောက် အာဏာကို တည်ဆောက်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်ဟူသော ကြီးထွားလာနေသည့် အမြင်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေလိမ့်မည်။ ယခုအခါ ဒေသတွင်း ရင်ဆိုင်နေရသော မေးခွန်းမှာ တရုတ်၏ ခြေရာများ ကျယ်ပြန့်လာနေသလားဆိုသည့် အချက်မဟုတ်ဘဲ၊ အဓိပ္ပာယ်ရှိသော တွန်းလှန်မှုများ မပေါ်ပေါက်မီ ယင်းချဲ့ထွင်မှုသည် မည်မျှအထိ ရှေ့ဆက်သွားမည်နည်း ဆိုသည့်အချက်ပင် ဖြစ်သည်။

#MeKongNews

(လွတ်လပ်သည့် မီဒီယာအဖြစ် ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရေး သင်တို့အကူအညီလိုအပ်နေပါသည်။ ဤနေရာတွင် www.mekongnewsmm.com/donation နှိပ်၍ လှူဒါန်းနိုင်ပါသည်)