~ လင်းမောင် ~
တောင်တရုတ်ပင်လယ်သည် ပထဝီနိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သော်လည်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အခြေအနေများမှာ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဝါရှင်တန်က ၎င်း၏ စစ်အင်အားကို အရှေ့အလယ်ပိုင်းဘက်သို့ လွှဲပြောင်းထားစဉ် ဘေဂျင်းသည် ရေကြောင်းမြေပုံကို တိတ်တဆိတ်သော်လည်း ပြင်းထန်စွာ ပြန်လည်ပုံဖော်နေသည်။ အင်တီလုပ် သန္တာကျောက်တန်း (Antelope Reef) ကို စစ်ခြေကုပ်စခန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်ခြင်းမှာ ဒေသတွင်း အငြင်းပွားမှုသက်သက် မဟုတ်ဘဲ နယ်နိမိတ်များကို ပြန်လည်သတ်မှတ်ရန်၊ အာဏာပြရန်နှင့် အင်ဒို-ပစိဖိတ် လုံခြုံရေး တည်ဆောက်ပုံကို စိန်ခေါ်ရန် အကွက်ချထားသည့် လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်၏ လုပ်ရပ် – မဟာဗျူဟာမြောက် အကန်းကွက်
အမေရိကန်က ၎င်း၏ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောအုပ်စုများနှင့် မရိန်းတပ်ဖွဲ့များကို အရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ တာဝန်ပေးလိုက်ခြင်းသည် ပစိဖိတ်ဒေသတွင် လုံခြုံရေး ဟာကွက်တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင် ဟန့်တားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ဖူးသော USS Abraham Lincoln နှင့် USS George Washington သင်္ဘောများသည် ယခုအခါ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ရေပြင်တွင် ကင်းလှည့်နေကြသည်။ ဤအခြေအနေက ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြား၊ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်နှင့် အငြင်းပွား ရေပြင်ဇုန်များ အပါအဝင် ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေအတွက် ဟန့်တားမှု တာဝန်ကို USS Theodore Roosevelt သင်္ဘောတစ်စင်းတည်းအပေါ် ကျရောက်စေခဲ့သည်။ ကိန်းဂဏန်းများအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစ၍ တောင်တရုတ်ပင်လယ်အတွင်း ကင်းထောက်ပျံသန်းမှုများ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး ဤစောင့်ကြည့်မှု လျော့နည်းသွားချိန်သည် အင်တီလုပ် သန္တာကျောက်တန်းတွင် တရုတ်၏ မြေဖို့ခြင်းနှင့် နယ်မြေချဲ့ထွင်မှု အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်ချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေသည်။
အင်တီလုပ် သန္တာကျောက်တန်း – သန္တာကျောက်မှ ကွန်ကရစ်ဆီသို့
ဥရောပအာကာသအေဂျင်စီနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများအရ တရုတ်၏ ရည်မှန်းချက် အတိုင်းအတာကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ တစ်ချိန်က သာမန်ခြေကုပ်စခန်းတစ်ခုသည် ယခုအခါ ၆ စတုရန်းကီလိုမီတာကျော် ကျယ်ဝန်းသော ကုန်းမြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ အင်ဂျင်နီယာများသည် တိုက်လေယာဉ်များ၊ ကင်းထောက်လေယာဉ်များနှင့် အကြီးစား ဗုံးကြဲလေယာဉ်များ ဆင်းသက်နိုင်မည့် မီတာ ၂,၇၀၀ ကျော်ရှည်လျားသော လေယာဉ်ပြေးလမ်းအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်များကို ပြင်ဆင်နေကြသည်။ ဤချဲ့ထွင်မှုသည် အင်တီလုပ် သန္တာကျောက်တန်းကို အခြေပြု၍ ကမ္ဘာ့ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေး သုံးပုံတစ်ပုံ ဖြတ်သန်းရာ ပါရာဆဲလ်ကျွန်းစု (Paracels) အနောက်ပိုင်းကို စိုးမိုးရန် ဘေဂျင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြသနေခြင်း ဖြစ်သည်။
တရုတ်၏ ကျွန်းစုများ သိမ်းပိုက်ရေး မဟာဗျူဟာ
တရုတ်၏ မဟာဗျူဟာမှာ အင်တီလုပ် သန္တာကျောက်တန်းထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်ပြီး စပရတ်တလီ (Spratlys) နှင့် ပါရာဆဲလ် ကျွန်းစုတစ်လျှောက်တွင် “အပြာရောင် နယ်မြေချဲ့ထွင်မှု” (Blue territory expansion) ကို စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်နေသည်။ သန္တာကျောက်တန်းများကို မြေဖို့ခြင်းနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ နေရာများကို ၎င်းတို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နယ်မြေအဖြစ် လက်တွေ့ဖန်တီးနေခြင်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ ခုံရုံး၏ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဆုံးဖြတ်ချက်က ၎င်းတို့၏ “ကိုးစက်မျဉ်း” (Nine-dash line) တောင်းဆိုချက်ကို ပယ်ချခဲ့သော်လည်း ဘေဂျင်းသည် လက်တွေ့သိမ်းပိုက်မှုများဖြင့် ၎င်းကို ပြန်လည်ခိုင်မာအောင် လုပ်ဆောင်နေသည်။ စစ်ရေးအရလည်း ဤအတုပြုလုပ်ထားသော ကျွန်းများသည် “နစ်မြုပ်၍မရသော လေယာဉ်တင်သင်္ဘောများ” ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ပေးကာ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် အီလက်ထရွန်နစ် စစ်ဆင်ရေးစွမ်းရည်များကို မြှင့်တင်ပေးသည်။
အမေရိကန်၏ အားနည်းချက်နှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် ပေးဆပ်မှုများ
ဝါရှင်တန်အနေဖြင့် ဤခြေကုပ်စခန်းများကို တိကျသော တိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် ဖျက်ဆီးနိုင်သည်ဟု ယူဆခြင်းမှာ တရုတ်၏ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းကို လျှော့တွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ လေယာဉ်ပြေးလမ်း ပြုပြင်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၊ အီလက်ထရွန်နစ် စစ်ဆင်ရေးစနစ်များနှင့် ဒုံးကျည်သိုလှောင်မှုများက အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုရွေးချယ်စရာများကို ရှုပ်ထွေးစေသည်။ ထို့ပြင် အမေရိကန်၏ ဒုံးကျည်ပြတ်လပ်မှုနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး အခက်အခဲများက ခိုင်မာသော ခံစစ်ရှိသည့် ကျွန်းအများအပြားကို ရေရှည်တိုက်ခိုက်ရန် စွမ်းဆောင်ရည်အပေါ် သံသယဖြစ်စေသည်။ အမေရိကန်၏ အားနည်းချက်ကြောင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများသည် ဝါရှင်တန်၏ စွန့်ခွာမှုကို စိုးရိမ်လာကြပြီး ဘေဂျင်းဘက်သို့ ယိမ်းသွားနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိနေသည်။
နိဂုံး – နှုတ်ဆိတ်နေခြင်း၏ တန်ဖိုး
တောင်တရုတ်ပင်လယ်သည် ဝေးလံသော စစ်တလင်းတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး၏ အဓိက သွေးကြောတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်၏ နှုတ်ဆိတ်နေမှုနှင့် အာရုံလွှဲနေမှုတို့က ဤသွေးကြောကို ဘေဂျင်း၏ လက်ထဲသို့ ထည့်ပေးလိုက်သလို ဖြစ်နေသည်။ အင်တီလုပ် သန္တာကျောက်တန်းသည် ကျောက်တန်းတစ်ခုသက်သက် မဟုတ်ဘဲ အမေရိကန်၏ ပြတ်သားမှုကို စမ်းသပ်ခြင်းနှင့် သတိလက်လွတ်ဖြစ်ပါက ဘာဖြစ်လာနိုင်သလဲဆိုသည်ကို သတိပေးနေသည့် ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဝါရှင်တန်အနေဖြင့် ဤလုပ်ရပ်များကို ဆက်လက်လျစ်လျူရှုနေပါက အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသသည် လွတ်လပ်စွာ ရေကြောင်းသွားလာခွင့် မဟုတ်ဘဲ တရုတ်၏ သံမဏိလက်ဆုပ်အတွင်း ရောက်ရှိနေသည့် လက်တွေ့ဘဝသစ်တစ်ခုနှင့် နိုးထလာရပေလိမ့်မည်။
#MeKongNews
