~ လင်းမောင် ~

၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပြောဆိုချက်များသည် ထင်ရှားစွာပင် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသည်။ တဖက်တွင်မူ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်များက စီးပွားရေးတိုးတက်မှု၊ သာယာဝပြောမှုနှင့် “စားသုံးမှုအဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း” တို့ကို ဆက်လက်အလေးပေး ဖော်ပြနေသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ သာမန်ပြည်သူများက လုပ်ငန်းများပိတ်သိမ်းခြင်း၊ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် လူနေမှုစံနှုန်းများ ကျဆင်းလာခြင်းဟူသော လက်တွေ့ဘဝကို ဖော်ပြနေကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဝါဒဖြန့်မှုနှင့် လက်တွေ့ဘဝအကြား ကျယ်ပြန့်လာနေသော ကွာဟချက်သည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဆွေးနွေးမှုများတွင် ထင်ရှားသောအင်္ဂါရပ်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီး ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမှု၊ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် လူမှုရေးတည်ငြိမ်မှုတို့အပေါ် မေးခွန်းထုတ်စရာများ ဖြစ်လာစေသည်။

ဝါဒဖြန့်မှုနှင့် လက်တွေ့ဘဝအကြား လွဲချော်နေခြင်း

၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပြောဆိုချက်များသည် ပိုမို၍ သံသယဖြစ်ဖွယ်ရာများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ အာဏာပိုင်များက တစ်ဦးကျ GDP သည် ဒေါ်လာ ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်လွန်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း ဆက်လက်မီးမောင်းထိုးပြနေပြီး ၎င်းကို ကြွယ်ဝချမ်းသာလာမှု၏ သက်သေအဖြစ် တင်ပြနေကြသည်။ သို့သော်လည်း စီးပွားရေးပညာရှင်များနှင့် ပြည်သူများက GDP ဆိုသည်မှာ အိမ်ထောင်စုဝင်ငွေ သို့မဟုတ် သာမန်ပြည်သူများ၏ နေ့စဉ်ရုန်းကန်ရမှုများကို ထင်ဟပ်ရန် ပျက်ကွက်သော ကျယ်ပြန့်သည့် မက်ခရိုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ တိုင်းတာမှုတစ်ခုသာ ဖြစ်သောကြောင့် ဤကိန်းဂဏန်းသည် လှည့်စားထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ငြင်းခုံကြသည်။

လက်တွေ့မြေပြင်တွင်မူ အခြေအနေက အခြားပုံစံတစ်မျိုးကို ပြောပြနေသည် – “စားသုံးမှုအဆင့်အတန်းကျဆင်းခြင်း” (Consumption downgrade) ဆိုသည်မှာ ခေတ်စားနေသော စကားစုတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး စားသောက်ဆိုင်များ ပိတ်သိမ်းခြင်း၊ ဈေးဝယ်ကုန်တိုက်များ ပိတ်ခြင်းနှင့် လမ်းမကြီးတစ်ခုလုံး ကွက်လပ်ဖြစ်ကျန်ခဲ့ခြင်းတို့ ရှိနေသည်။ တင်းကျပ်သော ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုများ ရှိနေသည့်ကြားကပင် ဆိုင်ပိတ်ထားသော စက်ရုံများနှင့် လူသူဆိတ်သုဉ်းနေသော ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဇုန်များ၏ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများသည် အွန်လိုင်းပေါ်တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ပျံ့နှံ့နေပြီး တိုးတက်မှုရှိနေသည်ဟူသော တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်များကို ဆန့်ကျင်နေစေသည်။ အစိုးရ၏ ကြွေးကြော်ချက်များနှင့် လက်တွေ့ဖြတ်သန်းရသော အတွေ့အကြုံများအကြား ယခုကဲ့သို့ လွဲချော်နေခြင်းသည် ပြည်သူလူထု၏ စိတ်ပျက်အားလျော့မှုကို ဖြစ်စေပြီး တရုတ်စီးပွားရေး၏ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ တည်ငြိမ်မှုနှင့် အနာဂတ်အပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုများကို မြင့်တက်စေသည်။ စကားလုံးများနှင့် လက်တွေ့ဘဝအကြား ကျယ်ပြန့်လာနေသော ကွာဟချက်သည် စီးပွားရေးပြဿနာသက်သက် မဟုတ်တော့ဘဲ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအနေဖြင့် လျစ်လျူရှုထား၍မရသော လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာနေသည်။

မြင့်တက်လာသော အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းနှင့် “ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် အလုပ်အကိုင်”

အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာသည် တရုတ်စီးပွားရေးတွင် အရေးတကြီးဖြေရှင်းရမည့် စိန်ခေါ်မှုများအနက်တစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းအပေါ် အစိုးရ၏ တုံ့ပြန်ပုံကလည်း အံ့ဩစရာဖြစ်ခဲ့ရသည်။ အာဏာရှိသူများသည် တည်ငြိမ်သောအလုပ်မရှိသည့် လုပ်သားသန်းပေါင်းများစွာကို ဖော်ပြရန်အတွက် “ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် အလုပ်အကိုင်” (Flexible employment) ဟူသော ဝေါဟာရကို ပိုမိုသုံးစွဲလာကြပြီး ၎င်းမှာ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခြင်းကို အကောင်းမြင်စကားလုံးဖြင့် ဖုံးကွယ်ထားခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း ဝေဖန်သူများက ငြင်းခုံကြသည်။

လတ်တလော အစီရင်ခံစာများအရ တရုတ်နိုင်ငံ၏ လုပ်ငန်းခွင်အသက်အရွယ် လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံနီးပါးဖြစ်သော လူဦးရေ ၂၄၀ သန်းကျော်သည် ယခုအခါ နေ့စားအလုပ်မှသည် ရေတိုစာချုပ်အလုပ်အထိ မရေရာသော အလုပ်အကိုင် (Gig work) များတွင် ပါဝင်နေကြရသည်။

ဤထိတ်လန့်ဖွယ် ကိန်းဂဏန်းသည် လုပ်သားဈေးကွက်အတွင်းရှိ မတည်ငြိမ်မှု၏ အတိုင်းအတာကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။ လူသားများ ကြုံတွေ့နေရသော ထိခိုက်မှုများသည် ယာယီအလုပ်များအတွက် နာရီပေါင်းများစွာ စောင့်ဆိုင်းနေရသည့် လုပ်သားများ၏ ဖြစ်ရပ်များနှင့် အစားအစာအတွက် မတတ်နိုင်သဖြင့် အခမဲ့ကျွေးမွေးမည့် အစားအစာများကို တောင်းခံနေရသည့် လူငယ်များ၏ ဇာတ်လမ်းများတွင် ထင်ရှားလှသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း လီခေကျန်၏ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်က နိုင်ငံသား သန်း ၆၀၀ ခန့်သည် တစ်လလျှင် ယွမ် ၁,၀၀၀ ခန့်သာ ဝင်ငွေရှိသည်ဟူသော ဝန်ခံချက်သည် လူနေမှုစရိတ်များ မြင့်တက်နေချိန်တွင် လစာများ တုံ့ဆိုင်းနေခြင်းကြောင့် ယခုထက်တိုင် နာကျင်စွာ သက်ဆိုင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ စားသောက်ဆိုင်များ ပိတ်ခြင်း၊ စက်ရုံများ အလုပ်မလုပ်ဘဲ ရပ်တန့်နေခြင်းနှင့် စားသုံးမှု ကျုံ့သွားခြင်းတို့နှင့်အတူ တရားဝင် ဝါဒဖြန့်မှုနှင့် နေ့စဉ်လက်တွေ့ဘဝအကြား လွဲချော်မှုမှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာနေသည်။ “ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် အလုပ်အကိုင်” မြင့်တက်လာခြင်းသည် ခံနိုင်ရည်ရှိမှုကို ရောင်ပြန်ဟပ်နေခြင်း မဟုတ်ဘဲ စိတ်ပျက်အားလျော့မှုကိုသာ ပြသနေပြီး တရုတ်၏ စီးပွားရေးပုံစံအတွင်းရှိ စနစ်တကျဖြစ်သော အက်ကြောင်းများကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။

ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဖိအားများနှင့် ဖုံးကွယ်ထားသော ကြွေးမြီများ

ပြည်တွင်းအစီရင်ခံစာများအရ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းကိုယ်တိုင်က တရားဝင် စာရင်းအင်းကိန်းဂဏန်းများကို ယုံကြည်ခြင်း မရှိတော့ကြောင်း သိရသည်။ ရှီကျင့်ဖျင်၏ လူယုံတစ်ဦးဖြစ်သူ ထိုင်ချီ (Tai Chi) သည် အမျိုးသားစာရင်းအင်းဗျူရိုကို ကျော်လွန်၍ လွတ်လပ်သော အချက်အလက်များကို သမ္မတထံ တိုက်ရိုက်တင်ပြခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အဆိုပါ အစီရင်ခံစာများအရ ဒေသန္တရအစိုးရများသည် ကြီးမားသော ဘဏ္ဍာရေးဖိအားအောက်တွင် ရှိနေပြီး မပြောင်းလဲနိုင်သော အသုံးစရိတ်များ (Rigid expenditures) သည် ရရှိနိုင်သော ရန်ပုံငွေများ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို ကုန်ဆုံးစေလျက်ရှိသည်။

ပြည်နယ်အတော်များများမှာ ယခုအခါ ဗဟိုအစိုးရ၏ လွှဲပြောင်းငွေများအပေါ်တွင်သာ လုံးဝနီးပါး မှီခိုနေကြရသဖြင့် ဘဏ္ဍာရေးလိုငွေပြမှုများမှာ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ မြို့ပြရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပလတ်ဖောင်းများနှင့် အစိုးရ-ပုဂ္ဂလိက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများမှ ဖုံးကွယ်ထားသော ကြွေးမြီများသည် ယွမ် ၆၀ မှ ၇၀ ဘီလီယံအထိ ရှိနေမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး ၎င်းမှာ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသော ကိန်းဂဏန်းများထက် များစွာကျော်လွန်နေသည်။

စက်မှုလုပ်ငန်းများ ကျုံ့သွားခြင်းနှင့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ထွက်ခွာခြင်း

စီးပွားရေးညွှန်းကိန်းများက စီးပွားရေးကျဆင်းမှု၏ နက်ရှိုင်းမှုကို ထင်ရှားစေသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလအထိ ထုတ်လုပ်သူဈေးနှုန်းညွှန်းကိန်း (PPI) သည် ၄၂ လဆက်တိုက် အနုတ်လက္ခဏာပြခဲ့ပြီး ကုန်ထုတ်လုပ်မှုဆိုင်ရာ ဝယ်ယူရေးမန်နေဂျာညွှန်းကိန်း (PMI) မှာလည်း ၁၇ လကြာ ၅၀ အောက်တွင်သာ ရှိနေခဲ့သဖြင့် လုပ်ငန်းများ ကျုံ့သွားခြင်းကို အချက်ပြနေသည်။ အဓိကစက်မှုလုပ်ငန်း ၄၀ အနက် ၃၁ ခုတွင် ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်များမှာ စံချိန်တင်မြင့်မားနေပြီး အမြတ်အစွန်းရရှိမှုမှာ စံချိန်တင်နိမ့်ကျနေကာ၊ ကုမ္ပဏီများသည် ဝယ်လိုအားနည်းပါးခြင်းမှသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ၏ ယုံကြည်မှုကျဆင်းခြင်းအထိ ဖိအားများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။

နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (FDI) မှာလည်း ထိုးဆင်းသွားခဲ့ပြီး ဧပြီလတွင် နှစ်အလိုက် ၂၆.၁ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံစုံကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် စက်ရုံများကို ချက်ချင်းပိတ်ပစ်ခြင်းမျိုး မဟုတ်သော်လည်း ကုန်ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းအားအသစ်များကို ဗီယက်နမ်၊ အိန္ဒိယနှင့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတို့ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေကြပြီး ၎င်းတို့၏ ရုံးချုပ်များနှင့် အမြတ်အစွန်းများကို ပြည်ပသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေကြသည်။ လေ့လာသုံးသပ်သူများက ဤကဲ့သို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ထွက်ခွာခြင်းသည် ရှီကျင့်ဖျင်၏ အကြီးမားဆုံးသော စိုးရိမ်ပူပန်းမှုများအနက်တစ်ခု ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြပြီး၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရေရှည်အလားအလာအပေါ် ယုံကြည်မှုများ ပျက်ပြားနေခြင်းကို အချက်ပြနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

လူမှုရေးမငြိမ်မသက်မှုများနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စွန့်စားမှုများ

ဘဏ္ဍာရေးအကျပ်အတည်းသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းသို့ ပြန့်နှံ့လာခဲ့သည်။ လစာများ ကြန့်ကြာခြင်း၊ ထောက်ပံ့ကြေးများ ဖျက်သိမ်းခံရခြင်းနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးစီမံကိန်းများအတွက် ငွေမချေပေးခြင်းတို့သည် ပြည်နယ်အသီးသီးတွင် ဆန္ဒပြပွဲများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ဆန္ဒပြပွဲပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ပြီး အလားတူ မတည်ငြိမ်မှုများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်းသို့လည်း ဆက်လက်ကူးစက်လာနေသည်။ ဆရာ၊ ဆရာမများ၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများသည် လစာမရရှိမှုများအတွက် အလုပ်ရှင်များနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ခဲ့ကြသည်။

ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု ကြိုးပမ်းမှုများ ရှိနေသည့်ကြားကပင် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ရှီကျင့်ဖျင်အပေါ် အွန်လိုင်းမှ ဝေဖန်မှုများ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ တည်ငြိမ်ရေးအစီအမံများ၏ အပေါ်ယံမျက်နှာပြင်အောက်တွင် မငြိမ်မသက်မှုများမှာ လှုပ်ခတ်နေပြီး ဤအခြေအနေသည် “မီးတောင်ရှင်တစ်ခုပေါ်တွင် လှဲလျောင်းနေရသကဲ့သို့” ဖြစ်နေကြောင်း ဝေဖန်သုံးသပ်သူများက သတိပေးကြသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးလမ်းကြောင်းသည် စီးပွားရေးရော နိုင်ငံရေးပါ ဒွန်တွဲနေသည့် စနစ်တကျဖြစ်သော အကျပ်အတည်းတစ်ခုကို ဖော်ပြနေသည်။ သာယာဝပြောမှုရှိသည်ဟူသော တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်များသည် အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာ၊ စားသုံးမှုကျဆင်းခြင်းနှင့် ကျယ်ပြန့်လာနေသော မညီမျှမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည့် ပြည်သူများ၏ လက်တွေ့ဘဝနှင့် သိသိသာသာ ကွာဟနေသည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ၊ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်းနှင့် တိုးပွားလာနေသော လူမှုရေးမငြိမ်မသက်မှုများသည် ဝါဒဖြန့်စကားလုံးများသက်သက်ဖြင့် ဖုံးကွယ်ထား၍မရသော ပျော့ကွက်များကို ညွှန်ပြနေသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအတွက် စိန်ခေါ်မှုမှာ စီးပွားရေးကို တည်ငြိမ်အောင်လုပ်ဆောင်ရန်သာမက ၎င်းတို့၏ ကတိကဝတ်များနှင့် မြေပြင်ရှိ လက်တွေ့ဘဝများအကြား ကျယ်ပြန့်လာနေသော လွဲချော်မှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက်လည်း ဖြစ်သည်။ စစ်မှန်သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ မရှိဘဲနှင့်မူ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော မတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်လာနိုင်သည့် စွန့်စားမှုကြီးမှာ ကြီးမားစွာ တည်ရှိနေပါသည်။

#MeKongNews

(လွတ်လပ်သည့် မီဒီယာအဖြစ် ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရေး သင်တို့အကူအညီလိုအပ်နေပါသည်။ ဤနေရာတွင် www.mekongnewsmm.com/donation နှိပ်၍ လှူဒါန်းနိုင်ပါသည်)