~ CWM ~
နှစ်ပေါင်း (၅၀)ကျော်ကာလအတွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဟာ လူသားတွေ လကမ္ဘာပေါ် ပြန်လည်ခြေချရေး ဒုတိယခြေလှမ်းအဖြစ် အာတီမစ်(၂)အာကာသခရီးစဉ်ကို စတင်လိုက်ပြီဖြစ်တယ်။
Artemis အာတီမစ်ဆိုတာ ဂရိဒဏ္ဌာရီလာ လနတ်သမီးတပါး ဖြစ်ပြီးသူက Apollo အပိုလို နေနတ်ဘုရား နဲ့ အမြွှာမောင်နှမလည်း ဖြစ်တယ်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဟာ ၁၉၆၀၊ ၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက Apollo အပိုလို စီမံကိန်းနဲ့ လကမ္ဘာပေါ်ကို လူသားတို့ ခြေချရေး ကြိုးပမ်းခဲ့တယ်။အဲဒီအချိန်ကာလဟာ ဆိုဗီယက်နဲ့ စစ်အေးခေတ် နည်းပညာပြိုင်နေကြတဲ့အချိန်လည်းဖြစ်တယ်။
အမေရိကန်ရဲ့ အပိုလိုစီမံကိန်းဟာ အောင်မြင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုရမယ်။ အမေရိကန်တို့ဟာ အပိုလိုအာကာသခရီးစဉ်နဲ့ လကမ္ဘာပေါ်ကို အာကာသယာဉ်မှူး ၂၄ ဦးအထိ စေလွှတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၂ ဦးဟာ လမျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ လမ်းလျှောက်နိုင်ခဲ့တယ်။
အမေရိကန်ရဲ့ အပိုလို အာကာသခရီးစဉ်တွေ ရပ်နားထားခဲ့တာ နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကျော်သွားပြီဖြစ်တယ်။ အမေရိကန်ဟာ လကမ္ဘာပေါ်ကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလက နောက်ဆုံးအကြိမ် အပိုလို(၁၇)အာကာသယာဉ်စေလွှတ်အပြီးမှာ ခရီးစဉ်တွေကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်တယ်။
အဲဒီအချိန်ကစလို့ လူသားတွေ လကမ္ဘာပေါ်ကို ထပ်မံချေခြခြင်း မရှိတော့ပါဘူး။
နှစ်ပေါင်း(၅၀)ကျော် လကမ္ဘာသွား အပိုလိုခရီးစဉ်တွေ ရပ်နားထားပြီးနောက်မှာ အမေရိကန်ဟာ လူလိုက်ပါတဲ့ လကမ္ဘာခရီးစဉ်များ ပြန်စတင်ရေး အာတီမစ်(Artemis)အာကာသခရီးစဉ် စီမံကိန်းကို စတင် အကောင်အထည်ဖော်လာပါတယ်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ လူလိုက်ပါခြင်းမရှိတဲ့ အာတီမစ်(၁)အာကာသယာဉ်ကို လကမ္ဘာဆီ ပစ်လွှတ်ခဲ့ပြီး ခြေလှမ်းစခဲ့တယ်။ အာတီမစ်(၁)ဟာ လကမ္ဘာ အသွားအပြန် ၂၅ရက်ခရီးကို အောင်အောင်မြင်မြင်ပျံသန်းပြီး ကမ္ဘာမြေကို ပြန်ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့တယ်။
ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့ကတော့ အမေရိကန်ဟာ လူလိုက်ပါတဲ့ ဒုတိယမြောက် အာတီမစ်(၂)အာကာသယာဉ်ကို လကမ္ဘာဆီ ထပ်မံစေလွှတ်လိုက်ပါပြီ။ ဒီခရီးစဉ်က အသွားအပြန်(၁၀)ရက် ကြာမှာဖြစ်ပြီး လကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းပေါ် တပတ်ပတ်ပြီး ကမ္ဘာကို လှည့်ပြန်လာမှာဖြစ်တယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီ(၁)ရက်က ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်၊ အာကာသစခန်းကနေ အာတီမစ်(၂)အာကာသခရီးစဉ် အဖြစ် အာကာသယာဉ်ငယ် Orion ကို တင်ဆောင်ထားတဲ့ (၃၂)ထပ်တိုက်အမြင့်ရှိ SLS ဒုံးပျံကို ပစ်လွှတ်ခဲ့တယ်။
ဒါဟာ နှစ်ပေါင်း(၅၀)ကျော်အတွင်း လူသားတွေ ကမ္ဘာမြေအပြင်ဘက်ကို ပြန်လည်ထွက်ခွါခြင်း အစလည်းဖြစ်တယ်။
လူလိုက်ပါတဲ့ အာကာသခရီးစဉ်တခု အောင်မြင်ဖို့ဆိုတာ အင်မတန်ခက်ခဲပါတယ်။ ဒီနေ့အချိန်အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကလွဲလို့ ဘယ်နိုင်ငံမှ လကမ္ဘာပေါ်ကို ခြေချနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။
တရုတ်နိုင်ငံဟာ အခု ဆယ်စုနှစ်ကုန် ၂၀၃၀ မှာ လကမ္ဘာပေါ် လူစေလွှတ်ဖို့ ကြိုးစားနေပြီး အိန္ဒိယကလည်း ကြိုးစားနေတယ်။ ရုရှားကလည်း ၂၀၃၀ အလွန်မှာ လကမ္ဘာပေါ် လူစေလွှတ်ဖို့ ကြိုးစားနေပေမယ့် နည်းပညာနောက်ကျကျန်နေခဲ့တာတွေ၊ စီးပွါးရေးပိတ်ဆို့ခံထားရတဲ့အခြေအနေတွေကြောင့် အခက်အခဲတွေရှိနေတယ်။ အိန္ဒိယ၊ တရုတ် နဲ့ ဂျပန်တို့က လကမ္ဘာပေါ်ကို လူမပါတဲ့ လဆင်းယာဉ် စက်ရုပ်တွေ စေလွှတ်ထားနိုင်ကြပြီ။
လူလိုက်ပါသွားတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ အာတီမစ်(၂)(Artemis-2) အာကာသယာဉ်ဟာ လကမ္ဘာပေါ် ဆင်းသက်မှာ မဟုတ်ဘဲ လပတ်လမ်းကြောင်းကနေ လှည့်ပြန်ခဲ့မှာဖြစ်တယ်။ ဒီခရီးစဉ်ဟာ လူသားတို့ ကမ္ဘာ့အပြင်ဘက်သွားခဲ့သမျှခရီးတွေထဲမှာ အဝေးဆုံးခရီးဖြစ်ပြီး မိုင်ပေါင်း ၂၁၉၆၃၉ ( နှစ်သိန်းတစ်သောင်း ကိုးထောင်ကျော်) အထိ ရောက်ရှိမှာဖြစ်တယ်။ ဒီအကွာအဝေးဟာ ၁၉၇၀၊ အပိုလို(၁၃)က တင်ထားတဲ့ အဝေးဆုံးစံချိန်ထက် ပိုများပါတယ်။ အသွားအပြန်ခရီးဆိုရင် စုစုပေါင်း ၄၄၀၀၀၀ မိုင် ရှိမှာဖြစ်တယ်။ အာတီမစ်(၂)ဟာ လကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းရဲ့ အဝေးဆုံးနေရာအထိ ရောက်ရှိသွားမှာဖြစ်တယ်။
အမေရိကန်ရဲ့ အာတီမစ် အာကာသခရီးစဉ် စီမံကိန်းအရ လာမယ့်နှစ်မှာ အာတီမစ်(၃)ကို ထပ်မံစေလွှတ်ဦးမှာဖြစ်ပြီး ၂၀၂၈ ခုနှစ်ကျမှ လကမ္ဘာပေါ်ကို အာတီမစ်(၄)(Artemis -4)နဲ့ ဆင်းသက်ဖို့ စီစဉ်ထားတယ်။
၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ အာတီမစ်(၃) စေလွှတ်တဲ့အခါ လဆင်းယာဉ်စမ်းသပ်မှာဖြစ်သလို အာကာသဝတ်စုံသစ်ကိုလည်း စမ်းသပ်မယ်လို့ သိရတယ်။ လဆင်းယာဉ်အတွက် SpaceX ရဲ့ Starshipနဲ့ ဂျက်ဘီဇော့ရဲ့ Blue Orion ကုမ္ပဏီနှစ်ခုကို ကမ်းလှမ်းထားပြီး အဆင်ပြေတဲ့ ကုမ္ပဏီနဲ့ လက်တွဲသွားမယ်လို့ ဆိုတယ်။
၂၀၂၈ ခုနှစ်မှာ အာတီမစ်(၄)က လရဲ့ တောင်ဝင်ရီုးစွန်းကို ဆင်းသက်မှာဖြစ်တယ်။ နာဆာက အရင်က လပတ်လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ အမြဲတမ်း လပေါ်ဆင်းနိုင်ဖို့ စခန်း(Gateway station)တည်ဆောက်ဖို့ စီစဉ်ဖူးပေမယ့် နောက်ပိုင်းကျတော့ လပေါ်မှာပဲ လူသားတွေနေထိုင်ဖို့ အခြေခံစခန်း(Moon base) တည်ဆောက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ လူသားတွေဟာ လပေါ်ကို အတက်အဆင်းပုံမှန်ပြုလုပ်ဖို့ ရှိသလို လကနေတဆင့် အင်္ဂါဂြိုလ်သွားဖို့အထိလည်း ရည်ရွယ်ထားတယ်။
အမေရိကန်ရဲ့ လကမ္ဘာအခြေစိုက် လူနေစခန်းတည်ဆောက်ဖို့ ၂၀၂၈ မှာပဲ အာတီမစ်(၅)ကို ထပ်မံစေလွှတ်မှာဖြစ်တယ်။ ဒီအစီအစဉ်မှာ တခြားနိုင်ငံတွေကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်ဖို့ရှိတယ်လို့ သိရတယ်။
အခု အာတီမစ်(၂)လကမ္ဘာခရီးစဉ်မှာ ကနေဒါအာကာသယာဉ်မှူးတဦးလည်း အမေရိကန်အာကာသယာဉ်မှူး(၃)ဦးနဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်လာတယ်။ သူက ဂျရမီ ဟန်ဆန်ဖြစ်ပြီး ကျန်သုံးဦးကတော့ ခရစ္စတီနာ ကို့ချ်၊ ဗစ်တာ ဂလိုဗာ နဲ့ ရိဒ် ဝိုက်စ်မင်းတို့ပါ။ သူတို့လေးဦးဟာ ၁၉၇၂ခုနှစ် အပိုလို(၁၇)ခရီးစဉ်နောက်ပိုင်း လကမ္ဘာကို (၁၀)ရက်ခရီး အလည်သွားတဲ့ အာကာသယာဉ်မှူးတွေအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းဝင်တော့မှာ ဖြစ်တယ်။
နောက်ဆုံးအခြေအနေ…
သူတို့လေးဦးဟာ ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့ ညနေပိုင်းက ဖလော်ရီဒါ၊ ကိတ်ကာနေဗရယ်အာကာသစခန်းကနေ SLS ဒုံးပျံနဲ့ ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းပေါ်တက်သွားပြီး နောက်တရက်မှာ ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းကနေ Orion အာကာသယာဉ်ရဲ့ Translunar Injection အင်ဂျင်နှိုးပြီး ထွက်ခွါကာ လကမ္ဘာခရီးကို စတင်ခဲ့ကြတယ်။
အားလုံး အောင်အောင်မြင်မြင် ချောချောမွေ့မွေ့ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဧပြီ(၂)ရက်မှာ ကမ္ဘာမြေနဲ့ ချိတ်ဆက် စကားပြောခဲ့ကြတယ်။
“ ကျနော်တို့ရဲ့ လကမ္ဘာခရီးစဉ်မှာ အဖွဲ့သားအားလုံး စိတ်ပျော်ရွှင်လန်းဆန်းနေကြပါတယ်” “ လူသားတွေက စွမ်းဆောင်ရည်ရှိတယ်ဆိုတာ ထပ်မံပြသခဲ့ပြီ” လို့ ဂျရမီ ဟန်ဆန်က နှုတ်ဆက်တယ်။
ယာဉ်မှူး သုံးဦးလိုက်ပါလာတဲ့ Orion အာကာသယာဉ်ငယ်ဟာ ကမ္ဘာမြေကနေ မိုင်၂၇၈၀ကို ရောက်ရှိနေပြီး ယာဉ်ရဲ့ ဂျက်အင်ဂျင်တွန်းအားနဲ့ ကမ္ဘာမြေကနေ တဖြည်းဖြည်း ဝေးကွာလာပြီလို့ သိရတယ်။
“ ကမ္ဘာကြီးတခုလုံးကို လှမ်းမြင်နေရတယ်။ အာဖရိက၊ ဥရောပ၊ သေသေချာချာကြည့်ရင် မြောက်ပိုင်းအလင်းတန်း northern lights ကိုပါ မြင်နိုင်တယ်။ ကျနော်တို့အားလုံးအတွက် ရင်သပ်ရှုမောစရာ မြင်ကွင်းတွေပါပဲ” လို့ အာတီမစ်(၂)ရဲ့ ခေါင်းဆောင် ရိဒ် ဝိုက်စ်မင်းက ကမ္ဘာမြေနဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောသွားခဲ့တယ်။
ယာဉ်ပေါ်မှာ အစစအရာရာ အဆင်ပြေကြောင်း၊ အသက်ကယ်အထောက်အကူပြု ပစ္စည်းတွေအားလုံး အလုပ်လုပ်ကြောင်းလည်း ပြောသွားတယ်။ အစောပိုင်းတုန်းက အိမ်သာအလုပ်မလုပ်တော့ပေမယ့် နောက်တော့ ကောင်းသွားကြောင်း၊ ယာဉ်ပေါ်မှာ အိပ်ရတဲ့ ခံစားချက်တွေကိုလည်း ပြောသွားတယ်။ ယာဉ်မှူးတွေအားလုံး လရောင်ထိနေတဲ့ ကမ္ဘာမြေရဲ့ အမှောင်ခြမ်းကို ယာဉ်ပြတင်းပေါက်ကမခွါတမ်း ကြည့်နေကြသလို ဓါတ်ပုံတွေလည်း ရိုက်ကြတယ်။
အာတီမစ်(၂)အာကာသခရီးစဉ်ဟာ အလုံးစုံ ချောမွေ့အောင်မြင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုရမယ်။အသွားအပြန်(၁၀)ရက်ကြာမယ့် ဒီလကမ္ဘာခရီးစဉ်ဟာ ကမ္ဘာမြေကနေ အဝေးဆုံးကို စံချိန်တင် ရောက်ရှိမှာဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း ၂၁၉၆၃၉ မိုင် ရှိမှာဖြစ်တယ်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်က အပိုလို(၁၃)အာကာသယာဉ်ဟာ အဝေးဆုံး ၂၁၆၀၀၀ မိုင်သာ ရောက်ရှိခဲ့တယ်။
လနတ်သမီးရဲဲ့ လကမ္ဘာ ခရီးစဉ်ဟာ ရာစုနှစ်တဝက်ကျော်ကာလအတွင်း လူသားတွေ လပေါ် ပြန်လည်ခြေချဖို့ ကြိုးစားမှု သမိုင်းမှတ်တိုင်အဖြစ် တင်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီဖြစ်တယ်။
#CWM ref: BBC World
#MeKongNews
