~ လင်းမောင် ~
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်စဉ်အတွင်း Fox News ရုပ်သံလိုင်းမှ တင်ဆက်သူ ဘရက် ဘေယာ (Bret Baier) သည် ပေကျင်းမြို့ လမ်းမတစ်ခုပေါ်သို့ လှမ်းတက်လိုက်ချိန်တွင် မိမိကိုယ်ကိုယ် ကင်မရာများဝန်းရံထားလျက်သား တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ မိနစ်ပိုင်းအတွင်းမှာပင် ၎င်း၏ယာဉ်မောင်းသည် တရားမဝင် ကားပါကင်ထိုးမှုအတွက် သတ်မှတ်သည့် သွားလာမှုဆိုင်ရာ ဒဏ်ရိုက်စာတို (SMS) ကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ စံနှုန်းများအရ သာမန်ကိစ္စရပ်မျှသာဖြစ်သော်လည်း ကမ္ဘာ့အခြားမည်သည့်နေရာတွင်မှ မတွေ့ဖူးသေးသည့် စနစ်တစ်ခုကို အရိပ်အမြွက် မြင်တွေ့ခွင့်ရစေခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ လူဦးရေ ၁ ဒသမ ၄ ဘီလီယံနီးပါး၏ ပြုမူဆောင်ရွက်ချက်များကို စောင့်ကြည့်ရန်၊ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း ခွဲခြားရန်နှင့် အဆုံးစွန်အားဖြင့် ပုံဖော်ရန်အတွက် နိုင်ငံတော်က တည်ဆောက်ထားသည့် ဒစ်ဂျစ်တယ် တည်ဆောက်ပုံစနစ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံ၏ စောင့်ကြည့်ရေးနိုင်ငံတော်သည် တစ်ညတည်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပေ။ ၎င်းကို ရဲတပ်ဖွဲ့လုပ်ငန်း၊ ဉာဏ်ရည်တု (AI)၊ ဇီဝဆိုင်ရာ ဒေတာဘေ့စ် (Biometric databases) များနှင့် ရပ်ကွက်အဆင့် စောင့်ကြည့်မှုတို့ကို ထိန်းချုပ်ရေး ဂေဟစနစ်တစ်ခုတည်းအတွင်းသို့ ပေါင်းစပ်ထားသည့် ဗဟိုကညွှန်ကြားသော အစီအစဉ်များစွာမှတစ်ဆင့် ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုကျော်ကြာ အဆင့်ဆင့် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့လုံခြုံရေးဝန်ကြီးဌာနက “စကိုင်းနက်” (Skynet) စီမံကိန်း စတင်ခြင်းဖြင့် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရှင်းလင်းလှသည် – တရုတ်နိုင်ငံ၏ မြို့ပြဧရိယာများကို မျက်နှာမှတ်သားခြင်းစနစ် (Facial recognition) နှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင် ဒေတာဘေ့စ်များသို့ ချိတ်ဆက်ထားသည့် ကင်မရာများဖြင့် လွှမ်းခြုံထားရန် ဖြစ်သည်။ လုံခြုံရေးနှင့် ပေါ်ထွန်းစနည်းပညာစင်တာ (CSET) ၏ သုတေသနပြုချက်အရ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဤကွန်ရက်သည် လမ်းမများ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအချက်အချာနေရာများ၊ ကျောင်းများနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဗဟိုဌာနများကို ၂၄ နာရီပတ်လုံး စောင့်ကြည့်နေသည့် ကင်မရာပေါင်း ၁၇၆ သန်းအထိ တိုးချဲ့လာခဲ့သည်။
တရုတ်နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာများက နောက်ပိုင်းတွင် ဤစနစ်သည် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးရှိ လူဦးရေကို တစ်စက္ကန့်အတွင်း စကန်ဖတ်နိုင်သည်ဟု ကြွားဝါခဲ့ကြသည်။ ကျွမ်းကျင်သူများက နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ချဲ့ကားပြောဆိုမှုအပေါ် မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြသော်လည်း ဦးတည်ချက်ကိုမူ မေးခွန်းမထုတ်ခဲ့ကြပေ။ ထိုသို့ပြောဆိုချက်များမှာ ချဲ့ကားထားသည်ဆိုစေဦးတော့ ၎င်း၏ စွမ်းဆောင်ရည်များမှာ တကယ့်ကို ထိတ်လန့်စရာ ကောင်းလှပြီးဖြစ်သည်။
နောက်ထပ်အဆင့်မှာ အများပြည်သူဆိုင်ရာ နေရာများကို စောင့်ကြည့်ခြင်းမှသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းကိုယ်တိုင်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်းဆီသို့ ပြတ်သားစွာ ကူးပြောင်းလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပေကျင်းအစိုးရသည် အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကော်မရှင်နှင့် လုံခြုံရေးအေဂျင်စီအများအပြားက ကြီးကြပ်သည့် “ရှာ့ပ်အိုင်းစ်” (Sharp Eyes) စီမံကိန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ တရားဝင် ညွှန်ကြားချက်များတွင် အများပြည်သူဆိုင်ရာ နေရာများကို “လွတ်ကွက်မရှိစေဘဲ” “အပြည့်အဝ လွှမ်းခြုံထားရန်” တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် ရှာ့ပ်အိုင်းစ်သည် အစိုးရကင်မရာများထက် ကျော်လွန်သွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပုဂ္ဂလိက လူနေအိမ်ရာစနစ်များ၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး CCTV လိုင်းများ၊ ကျေးလက်ရုပ်သံကွန်ရက်များနှင့် ဒေသတွင်း စောင့်ကြည့်ရေးဂိတ်များကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်သည့် ပေါင်းစပ်ပလတ်ဖောင်းတစ်ခုအတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။
၎င်း၏ ယုတ္တိဗေဒမှာ မှားယွင်းစရာမရှိပေ – နိုင်ငံသားတိုင်းသည် စောင့်ကြည့်သူကော စောင့်ကြည့်ခံရသူပါ ဖြစ်လာနိုင်သည်။
အချို့သော စမ်းသပ်ဒေသများတွင် နေထိုင်သူများသည် ရုပ်သံလိုင်းဖမ်းစက် (Set-top boxes) များမှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်စောင့်ကြည့်လိုင်းများကို ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ခဲ့ကြပြီး “သံသယဖြစ်ဖွယ်” ပြုမူဆောင်ရွက်ချက်များကို ရဲတပ်ဖွဲ့ထံ တိုက်ရိုက်သတင်းပေးပို့နိုင်ခဲ့ကြသည်။ CCP ၏ ရည်မှန်းချက်မှာ ရာဇဝတ်မှု ကာကွယ်ရေးသက်သက် မဟုတ်ဘဲ မတည်ငြိမ်မှုများ မပေါ်ပေါက်လာမီ ကြိုတင်ဖော်ထုတ်သည့် ကြိုတင်ခန့်မှန်းအုပ်ချုပ်ရေး (Predictive governance) ဖြစ်သည်။
ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာသည် ထိုရည်မှန်းချက်၏ အတိုင်းအတာနှင့် အရှိန်အဟုန်ကို အသွင်ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျ မဟာဗျူဟာမြောက် မူဝါဒရေးရာအင်စတီကျု (ASPI) ၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် ယခုအခါ စောင့်ကြည့်ရေးကင်မရာပေါင်း သန်း ၆၀၀ အထိ လည်ပတ်နေပြီဟု ခန့်မှန်းရသည်။ AI စနစ်များသည် မျက်နှာများကို မှတ်မိခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှုပုံစံများကို ခြေရာခံခြင်း၊ လူစုလူဝေးဖွဲ့စည်းမှုများကို အချက်ပြခြင်းနှင့် ဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့များထံ အလိုအလျောက် သတိပေးချက်ပေးခြင်းတို့ကို ပိုမိုလုပ်ဆောင်လာနိုင်ကြပြီ ဖြစ်သည်။
တရုတ်အာဏာပိုင်များသည် AI ကို အုပ်ချုပ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံများအတွင်းသို့ ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ထည့်သွင်းလာကြသည်။ တရားရုံးများကို AI အကူအညီရ တရားစီရင်ရေးစနစ်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ညွှန်ကြားထားပြီး၊ ဒေသန္တရအစိုးရများသည် ဒရုန်းများနှင့် “ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်သော ဥပဒေစိုးမိုးရေး” လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် အလိုအလျောက် ရဲလုပ်ငန်းစနစ်များကို စမ်းသပ်လုပ်ဆောင်နေကြသည်။
တရုတ်နိုင်ငံ၏ စောင့်ကြည့်ရေးစနစ်ကို ထူးခြားစေသည့်အချက်မှာ ၎င်း၏ ပမာဏသက်သက် မဟုတ်ဘဲ ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်သည်။
ဤကွန်ရက်သည် သဘောတရားရေးရာ တစ်ပြေးညီဖြစ်စေရန် အတင်းအကျပ် လုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် ကန့်ကွက်ရှုတ်ချမှုများကို နှိမ်နင်းခြင်းတို့အတွက် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ဘာသာရေးအဖွဲ့များ၊ အတိုက်အခံများ၊ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများသည် အဓိကပစ်မှတ်များအဖြစ် ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ယူကေ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အကဲဖြတ်ချက်တစ်ခုတွင် ဖာလွန်ဂေါင် (Falun Gong) ကျင့်ကြံသူများသည် ငြိမ်းချမ်းစွာ ကျင့်ကြံနေစဉ် သို့မဟုတ် သတင်းအချက်အလက်များ ဖြန့်ဝေနေစဉ်အတွင်း ကင်မရာစောင့်ကြည့်မှုများမှတစ်ဆင့် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ခံရပြီး ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည့် ဖြစ်ရပ်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ဤနေရာသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ စောင့်ကြည့်ရေးပုံစံနှင့် ဒီမိုကရေစီလူ့အဖွဲ့အစည်းများရှိ ပုံစံတို့ အခြေခံအားဖြင့် ကွာခြားသွားသည့် နေရာဖြစ်သည်။ လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများတွင် စောင့်ကြည့်ခြင်းကို တရားရုံးများ၊ မီဒီယာများ၏ စောင့်ကြည့်မှု၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာလုံခြုံရေး ဥပဒေများနှင့် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံများက အနည်းဆုံးအားဖြင့် တရားဝင် ကန့်သတ်ထားလေ့ရှိသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ စောင့်ကြည့်ရေးယန္တရားသည် မည်သည့်အဓိပ္ပာယ်ရှိသော စစ်ဆေးမှုမျှမရှိဘဲ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ တိုက်ရိုက်အာဏာအောက်တွင် လည်ပတ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ဤသက်ရောက်မှုများသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖြစ်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
Hikvision နှင့် Dahua Technology ကဲ့သို့သော တရုတ်ကုမ္ပဏီများသည် နိုင်ငံတကာ စောင့်ကြည့်ရေးကင်မရာဈေးကွက်ကို လွှမ်းမိုးထားပြီး ဟာ့ဒ်ဝဲ (Hardware) များသာမကဘဲ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ ပုံစံများကိုပါ အာရှ၊ အာဖရိကနှင့် လက်တင်အမေရိကတစ်ဝှမ်းရှိ အစိုးရများထံ တင်ပို့နေကြသည်။ အခွင့်အရေးအဖွဲ့များကမူ ပေကျင်းသည် ၎င်း၏ နည်းပညာနှင့်အတူ နည်းပညာအခြေပြု အာဏာရှင်စနစ် (Techno-authoritarianism) ကိုပါ လက်တွေ့တွင် တင်ပို့နေကြောင်း သတိပေးထားကြသည်။
တရုတ်နိုင်ငံ၏ စောင့်ကြည့်ရေးနိုင်ငံတော်သည် ပြည်တွင်းလုံခြုံရေးစီမံကိန်းသက်သက် မဟုတ်တော့ပေ။ ၎င်းသည် မကြုံစဖူးသော အတိုင်းအတာဖြင့် နိုင်ငံရေးထိန်းချုပ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ဒေတာ၊ AI နှင့် နေရာအနှံ့ရှိ စောင့်ကြည့်မှုတို့ကို အသုံးပြုသည့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
ဘေယာ ကဲ့သို့သော လာရောက်လည်ပတ်သူများအတွက် ဤစနစ်မှာ ထင်ရှားလှသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသားများအတွက်မူ ၎င်းမှာ ပိုမို၍ လွတ်မြောက်နိုင်စွမ်းမရှိသော အရာ ဖြစ်လာနေပေတော့သည်။
#MekongNews
