မဲခေါင်၊ အောက်တိုဘာ ၁၈
တရုတ်နိုင်ငံ မွေးမြူရေးခြံများတွင် စိုးရိမ်ဖွယ်ကာ ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေသော IDV တုပ်ကွေးမျိုးစိတ်ခွဲသစ်သည် တိရစ္ဆာန်မှတစ်ဆင့် လူ၊ လူမှ လူသို့ ကူးစက်နိုင်စွမ်းရှိကြောင်း သိရှိရသဖြင့် အသံတိတ်နည်းဖြင့် အခြားနိုင်ငံသစ်များသို့ ကူးစက်ပြီး ကပ်ဘေးအသွင်ဆောင်လာမည်ကို ပူပန်ရသည်ဟု တရုတ် သုတေသနပညာရှင်များကိုယ်တိုင်က သတိပေးထုတ်ပြန်လာသည်။
ယင်းတုပ်ကွေးမျိုးစိတ်သစ်ကို တုပ်ကွေး D သို့မဟုတ် influenza D virus (IDV) ဟု ခေါ်တွင်စေပြီး ချန်ချွန်း တိရစ္ဆာန်ကုသရေးနှင့်ဆေးသိပ္ပံဌာနမှ ဟွန်ဘိုဘောင်းဦးဆောင်သော သုနေသနအဖွဲ့မှ လေ့လာမှုများပြုလုပ်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။
လေ့လာမှုအရ လက်ရှိတွင် ကျွဲနွားများတွင်သာ အဓိက ပျံ့နှံ့ကူးစက်နေသော်လည်း ဗိုင်းရပ်စ်၏ အသွင်ပြောင်းလာမှုများအရ တိရစ္ဆာန်မှ လူသားသို့ ကူးစက်နိုင်ကြောင်းလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရကြောင်း၊ ထို့နောက် လူမှ လူသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့နိုင်သဖြင့် လက်ရှိ တိရစ္ဆာန်များအကြား ကမ္ဘာ့အနှံ့ကူးစက်နိုင်သော အနေအထား (panzootic) အဆင့်သာရှိသော်လည်း လူလူချင်း တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကူးစက်နိုင်သည့် (pandemic) အန္တရာယ်အထိပါ ခြိမ်းခြောက်နိုင်စွမ်းရှိသည်ဟု ယင်းလေ့လာရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
IDV ဗိုင်းရပ်စ်ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်က ဝက်များတွင် ကူးစက်ခဲ့သည်ကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး ရောဂါလက္ခဏာများသည် အိုကလာဟိုးမား ဗိုင်းရပ်စ်နှင့် ဆင်တူကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက်ပိုင်း စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများအရ ဝက်မှတစ်ဆင့် နွားများသို့ ကူးစက်ကာ နွားများမှ တစ်ဆင့် နွားခြံလုပ်သား လူသားများဆီအထိ သယ်ဆောင်ပျံ့နှံ့စေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ကို သတိပြုမိလာခြင်းဖြစ်သည်။
အခြားသော IDV တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်လေ့လာသည့်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က မကြာသေးမီ နှစ်များအတွင်း ယင်းဗိုင်းရပ်စ်သည် နိုင်ငံသစ်၊ တိုက်အသစ်သို့ ရောဂါလက္ခဏာ ထူးခြားမှုမပြဘဲ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်ကာ ဥရောပ၊ မြောက်နှင့် တောင်အမေရိက၊ အာရှ၊ အာဖရိကတိုက်များအထိ ဆိတ်၊ သိုး၊ မြင်း၊ ကုလားအုတ်၊ ခွေးများသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှု ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုကာ ပိုမိုးဆိုးရွားသော အဆင့်များဖြင့် လူများ ကမ္ဘာပတ် ကူးစက်မည်လားဆိုသည်ကို မျက်ခြေမပြတ် လေ့လာစောင့်ကြည့်ရမည်ဟု သတိပေးထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
D/HY11 ဟုလည်းခေါ်သည် IDV တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်သစ်ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်က တရုတ်နိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်း နွားမွေးမြူရေးခြံများတွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ လေ့လာမှုများအရ ထိတွေ့မှုမှသာမက လေထဲမှပင် ကူးစက်ပျံ့နှံ့နိုင်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
တရုတ်အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ လူများကို သွေးနမူနာများစစ်ဆေးခဲ့ရာတွင် ၇၄ ရာခိုင်နှုန်းသည် ယင်းဗိုင်းရပ်စ် ကိုယ်တွင်း ကူးစက်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသဖြင့် တိရစ္ဆာန်မှ လူသားသို့ ကူးစက်နိုင်စွမ်းရှိသည်မှာ သေချာခဲ့ပြီး လူမှ လူသို့ ကူးစက်ခြင်း သေချာ ရှိ မရှိကိုမူ ဆက်လက် စမ်းသပ်လေ့လာနေဆဲဖြစ်သည်။
ယင်းဗိုင်းရပ်စ်သည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ဆိုးရွားစွာထိခိုက်စေကာ သာမန် တုပ်ကွေးဆေးများဖြင့် ပျောက်ကင်းနိုင်ရန် ကုသမရသည်ကိုလည်း စမ်းသပ်တွေ့ရှိထားသဖြင့် ကမ္ဘာ့ကပ်ဘေး အန္တရာယ် ဖြစ်လာဖွယ်ရှိသည်ဟု စိုးရိမ်နေရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဟွန်ဘိုဦးဆောင်သည့် သုတေသနအဖွဲ့ စာတမ်း ထုတ်ပြန်မှုတွင် ဖော်ပြပါရှိခဲ့သည်။
ကိုကလင်း
Ref: Thesun
#MeKongNews
#တရုတ်
#တုတ်ကွေး
#ဗိုင်းရပ်စ်
#ကူးစက်ရောဂါ
#ကျန်းမာရေး
