ဆောင်းပါး

မူးယစ်စစ်ပွဲတို့တည်ရာ ဒုစရိုက်ကမ္ဘာ ရွှေတြိဂံဒေသအကြောင်း သိထားသင့်သမျှ

မဲခေါင် 18 Dec - 2022
ထိုင်းနဲ့လာအိုက ဘိန်းစိုက်ပျိုးခြင်းကို ဖျက်သိမ်းလိုက်တဲ့နိုင်ငံတွေဖြစ်လာတော့ နောက်ဆုံးမှာ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ဘိန်းအများဆုံး စိုက်ပျိုးရာ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးအများဆုံးထုတ်လုပ်ရာ အဓိကနိုင်ငံဖြစ်လာတော့တယ်။

အခန်း – ၁ : မူးယစ်ဆေးဝါးမှောင်ခို

ဘာတေးလစ်တနာ

မြန်မာ ရွှေတြိဂံနယ်ထဲက ဘိန်းစိုက်တောင်သူတွေဟာ သူတို့ထုတ်ကုန်တွေကို ဒေသတွင်းမှာပဲ ရောင်းချတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံတကာစျေးကွက်ကို မူးယစ်ကုန်သည်တွေဆီကပဲ သွားတာဖြစ်လို့ ထိုင်းနိုင်ငံဟာလည်း ဒီဖြစ်စဉ်မှာ ငွေကြေး ခဝါချမှုနဲ့ နိုင်ငံတကာကို တင်ပို့မှုအတွက် အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍ ပါနေမြဲပါနေခဲ့တယ်။ လာအိုမှာလည် နိုင်ငံ ရဲ့ လူသူအရောက်အပေါက်နည်းတဲ့ဒေသတွေမှာ မူးယစ်ဆေးဝါးထုတ်တဲ့ ဓာတ်ခွဲခန်းတွေ အများအပြားရှိနေ တယ်။ မြန်မာမှာထုတ်တဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါးတွေက လာအို- ထိုင်း – ဗီယက်နမ်း လမ်းကြောင်းကနေတစ်ဆင့် ကမ္ဘာ ချီဖြန့်တယ်။ မူးယစ်ကုန်စည်မှုက ငွေကြေးခဝါချမှုကို တွဲဖက်လုပ်ငန်းအဖြစ်နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဖျားပိုင်းနဲ့ လာအိုနိုင်ငံက ကာစီနိုလောင်းကစားရပ်ဝန်းတွေမှာ လုပ်ကြတယ်။

ဘယ်လိုတွေအလုပ်လုပ်ကြသလဲ

မြန်မာနိုင်ငံရွှေတြိဂံက အဓိကထုတ်တဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါးတွေဘယ်လို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးကြသလဲ။ တခြားသော တရားမဝင် စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်ချက်တွေက ဒီနယ်နိမိတ်ထဲမှာ မတူညီတဲ့ အကွက်ရွှေ့သူပေါင်းများစွာနဲ့ ပါဝင် ပတ်သက်နေတယ်။ အဆင့်ဆင့် ဆက်ခံစီးဆင်းမှုပုံစံကို အောက်မှာ ဆက်လက်ဖော်ပြပါမယ်။

ဒေသခံဘိန်းစိုက်တောင်သူတွေ : (အခုတော့ ဓာတ်ခွဲခန်းမှာ ဆေးပြားထုတ်သူတွေ) ဟာ ဆင်းရဲကြတယ်။ တကယ့်တောင်ပေါ်သားမျိုးနွယ်စုတွေ။ အထူးသဖြင့် ကချင်၊ လားဟူ၊ ၀ ၊ လီဆူး၊ ပလောင်နဲ့ အာခါ လူမျိုး တွေများတယ်။ စာဝတ်နေရေးဝမ်း၀ဖို့ အနိုင်နိုင်ရုန်းကန်နေရတဲ့ ဒီတိုင်းရင်းသားဘိန်းစိုက်တောင်သူတွေ ဘ၀က ဓာတ်ခွဲခန်းမှာ မူးယစ်ဆေးထုတ်တဲ့အလုပ်ကို လပေါင်းများစွာလုပ်တာတောင် နည်းပါးလွန်းတဲ့ ဝင်ငွေမျိုးပဲ ရကြတယ်။ တရုတ်နွယ်ဖွား ကိုးကန့်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်တန်းဒေသတွေကနေ ကချင် ပြည်နယ်အထိ ဒီဘိန်းစိုက်ခြင်းနဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ခြင်းတွေကို ဒေသခံတွေကပဲ မစားရ၀ခမန်း လုပ်ကိုင်ပေးကြရတယ်။ ဒီလိုလုပ်ရာမှာလည်း အမျိုးမျိုးသော ဒေသတွင်းက လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေကို အခွန် (ဆတ်ကြေး) ပေးရသေးတယ်။ မြန်မာစစ်တပ် ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေမှာဆို သူတို့ကိုလည်း ခွဲတမ်းပေးရတယ်။ ဥပဒေကိုဖောက်ဖျက်ပြီး မူးယစ်ဆေးဝါး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နေတယ်ဆိုပြီး အကျပ် ကိုင်ခြိမ်းခြောက်တဲ့ အစိုးရဝန်ထမ်းတွေကလည်း လာဘ်စားကြတော့ ဒီဒဏ်ကို တောင်သူတွေ အလူးအလဲခံကြရတယ်။

ကုန်သည်တွေ : ဘိန်းနဲ့မူးယစ်ဆေးကုန်သည်ကြီးတွေက တောင်သူတွေဆီက ဘိန်းကိုဝယ်တယ်။ ဒေသခံ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေကို ဆတ်ကြေးပေးတယ်။ မြန်မာစစ်တပ်ကိုလည်း အခွန်ပေးသလိုပေးတယ်။ သူတို့က အစိုးရနဲ့တော်တော် ပလဲပနံသင့်တဲ့ဆက်ဆံရေးထူထောင်ထားတဲ့ ဒေသခံ စီးပွားရေးသမား ကုန်သည်တွေ၊ အစိုးရ ထိန်းချုပ်မှုအောက်က မြို့တွေပေါ်က ဘိန်းနဲ့ မူးယစ်ဆေး စျေးကွက်ကို ထိန်းချုပ် ခြယ်လှယ်နေနိုင်သူတွေ၊ သူတို့ရဲ့ အဝယ်တော်အေးဂျင့်တွေကို ဘိန်းစိုက်တောင်သူတွေဆီက ကုန်ကြမ်း တွေဝယ်ဖို့ စေလွှတ်ကြတယ်။ ထုတ်ကုန်ကုန်ချော မူးယစ်ဆေးဝါးတွေကို လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ပေါင်းစုံထံ ငွေပေးပြီး ထိုင်းနယ်စပ်စျေးကွက်ထဲ ရောက်တဲ့အထိ သယ်ဆောင်ကြတယ်။ စူပါမားကတ် စျေးကွက်ကြီးလို ဓာတ်ဆီဆိုင်တန်းတွေလို လက်လီလက်ကားနဲ့ကို တရားဝင်တဲ့စားသောက်ကုန်တွေ အလား ရောင်းချနေနိုင် ကြတဲ့ စျေးကွက်ကြီးကိုဖြစ်လို့။ ဒီမူးယစ်ဆေးဝါးကုန်သည်တွေဟာ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ လာအို ဒါမှမဟုတ် တရုတ်နိုင်ငံတွေမှာ အခြေချနေထိုင်ပြီး သူတို့ရဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါးမှောင်ခိုလုပ်ငန်းကို ဖုံးကွယ်ဖို့ တရားဝင်ဟန်ပြစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကို ဒီဒေသတွေမှာ ထူးထောင်ထားကြတယ်။

မြန်မာတိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေနဲ့ မြန်မာစစ်တပ် : ဒီလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေကပဲ ဘိန်းစိုက်ပျိုးနယ်မြေတွေကို ထိန်းချုပ်ထားကြတာပါ။ မူးယစ်ဆေးဝါးထုတ် ဓာတ်ခွဲခန်းတွေ၊ ဘိန်းကနေ ဘိန်းဖြူချက်တဲ့လုပ်ငန်းတွေ၊ ယာဘနဲ့အတူ စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေတတ်တဲ့ မူးယစ်ဆေးတွေထုတ်တဲ့သူ တွေဆီကနေ အခွန်အခတွေကောက်ခံပြီး လက်နက်နဲ့လူအင်အား ဖြည့်ဖို့လုပ်ကြတယ်။ မူးယစ်ဆေး ထုတ်လုပ်သူတွေက ဒီဘက်ပိုင်းထဲက လူတွေမဟုတ်ဘူး။ သူတို့က ဒီနယ်မြေတွေထဲမှာ ဓာတ်ခွဲခန်း လုပ်ခွင့်ပေးဖို့ လက်နက်ကိုင်တွေကို ငွေပေးထားပြီး ဓာတုဗေဒပညာရှင်တွေကို စေလွှတ်လို့ ဆေး ထုတ်ခိုင်းကြတာ။ ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အများစုက မူးယစ်ဆေးဝါးမှောင်ခိုမှုမှာ မပါဝင် ကြဘူး။ ငွေရဖို့ သေးငယ်တဲ့အစိတ်အပိုင်းတွေလောက်မှာပဲ ပါဝင်တာမျိုး။ စစ်အစိုးရအဆက်ဆက် ဖွဲ့ စည်းခဲ့တဲ့ ပြည်သူ့စစ်လိုအဖွဲ့တွေက အစိုးရနဲ့စစ်တပ်အသိအမှတ်ပြု ဖြစ်တော့ သူတို့ကို မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ အစိုးရက ဒေသခံတိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေနဲ့ တိုက်မယ့်စစ်ပွဲအတွက် ငွေရအောင် မူးယစ်ဆေးဝါး ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးမှုမှာ ပါဝင်မြဲပါဝင်ဆဲဖြစ်နေခဲ့တာမျိုးပါ။

ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီတွေ : နိုင်ငံတကာက ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီတွေဆိုတာ သမိုင်းနဲ့ချီပြီး မူးယစ်မှောင်ခိုသမားတွေကို အသုံးချနေကြသူတွေ။ သူတို့လည်း မူးယစ်ဆေးဝါးစျေးကွက်က ရတဲ့ငွေကို ငွေဖြူလုပ်၊ သူတို့လုပ်ဆောင်ချက်တွေမှာ လိုအပ်တာတွေအတွက် အသုံးပြုကြတာပဲ။ ၁၉၆၀ နဲ့ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေက တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်မှာ စစ်ရှုံးလို့ မြန်မာမြောက်ပိုင်း၊ လာအိုမြောက်ပိုင်းနဲ့ တရုတ် နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနယ်စပ်ဒေသတွေမှာ လူသူလက်နက်စုဆောင်းဖို့ရောက်လာတဲ့ တရုတ်ဖြူကူမင်တန်တွေ ပုံစံမျိုးအတိုင်းပါပဲ။ ခုတော့ ကူမင်တန်ပြဿနာမရှိတော့ပေမယ့် ထိုင်းထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီတွေက တော့ ရွှေတြိဂံမြန်မာဘက်ခြမ်းက မူးယစ်ဆေးထုတ် အသိုင်းအဝိုင်းနဲ့ ဆက်သွယ်ချိတ်ဆက်ထားတုန်းပဲ။ တရုတ်ရဲ့ သူ့လူတွေလုံခြုံရေးဝန်ဆောင်မှုတိုးမြှင့်ပေးနိုင်ဖို့နဲ့ မြန်မာ့အရေးမှာ ပိုပြီးအတွင်းကျကျ ဩဇာ လွှမ်းမိုးနိုင်ဖို့ မြန်မာနိုင်ငံက လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ထိုင်းထောက်လှမ်းရေး၊ တရုတ်အစိုးရ နောက်ကွယ်က လက်မဲတွေက ထိန်းချုပ်ခြယ်လှယ်နေကြတယ်။

Drug Syndicates : လို့ခေါ်တဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါးဂိုဏ်းအဖွဲ့တွေဟာ ထိုင်းနဲ့တရုတ်မှာ အဓိက အခြေချကြတယ်။ မြန်မာ၊ ထိုင်းနဲ့တရုတ်နယ်စပ်တွေက မူးယစ်ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှုဓာတ်ခွဲခန်းတွေ အတွက် လိုအပ်တဲ့ ဓာတုဗေဒပစ္စည်းတွေနဲ့ကုန်ကြမ်းတွေ၊ ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစားရိတ်တွေကို အဲဒီ နိုင်ငံ တွေကနေပဲ ငွေထုတ်ပေးပြီး သူတို့က ဒေသတွင်းနဲ့ နိုင်ငံတကာစျေးကွက်ကို မူးယစ်ဆေးဝါး ဖြန်ဖြူးဖို့ အတွက်ပို အဓိကထား စီစဉ်ညွှန်ကြားကြတယ်။ လေ့လာသူ စာရေးဆရာတွေက ဒီမူးယစ်ဆေးတွေကို ဟောင်ကောင်နဲ့မက္ကာအိုတို့မှာ ရောင်းတဲ့ The Triads ဖြန့်ဖြူးပုံစံမျိုး ရွှေတြိဂံကနေ ဖြန်တာလို့ ယုံကြည် နေကြမှုဟာလည်း မှားယွင်းပါတယ်။ The Triads ဖြန့်ဖြူးပုံစံက ကုန်ချောလက်ထဲရောက်ပြီးသားကို သူတို့ပိုင်ရာ နယ်မြေတွေမှာ ရောင်းချဖြန့်ဖြူးရုံသက်သက်ပါ။ တကယ်က Kingpin Theory သဘောမျိုးနဲ့ ကုန်သည်နည်းနည်းလေးကပဲ စျေးကွက်ကွန်ရက်အကြီးကြီးကို ကမ္ဘာချီချိတ်ဆက်ပြီး ဖြန့်ဖြူးနေတာမျိုး သာဖြစ်တယ်။ အရှေ့တောင်အာရှဆိုင်ရာ အမေရိကန်မူးယစ်ဆေးစီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့ US Drug Enforcement Administration (DEA) လေ့လာထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဒီဖြစ်စဉ်ဟာ လက်တွေအစစ်အမှန်ထက်ပိုပြီး ဟောလိ၀ုဒ်ရုပ်ရှင်ဆန်လွန်းတယ်လို့ ဖော်ပြပါရှိခဲ့တယ်။ ကိုလင်ချင်း ( Ko-lin Chin) ဆိုတဲ့ ရွှေတြိဂံက ဩဇာအာဏာရှိသူပြောခဲ့တဲ့စကားကတော့ မူးယစ်ဆေးဝါးကွန်ရက်က အလျားလိုက်သွားတယ်။ စီးဆင်းမှုစျေးကွက်က အလိုအလျှောက်သွားတယ်။ စွန့်စားလုပ်ကိုင်သူတွေ အတွက် အကျိုးအမြတ်အခွင့်အလမ်းက အရမ်းကောင်းတယ်။ The Triads လို ကိုယ့်နယ်မှာ ကိုယ် ပစ္စည်းဖြန့်တာမျိုးမဟုတ်ဘူး။ ပါဝင်သူတိုင်း မက်လုံးများလို့ အလိုအလျှောက် သူ့ဘာသာစီးဆင်းနေတဲ့စျေးကွက် လို့ ပြောခဲ့တယ်။ (ဆိုလိုတာက ထုတ်သူ၊ သယ်သူ၊ ပြန်ရောင်းသူကြား ကိုယ့်အမြတ်အတွက် ကိုယ်အကျိုးရှာ စွန့်စားလုပ်ကိုင်ကြတာကိုဖြစ်တယ်)

The Couriers : ဆိုတဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်သူတွေဟာ မူးယစ်ဖောက်ကားစျေးကွက်က နောက်ကွယ်ကြိုးကိုင်နေသူအမျိုးမျိုးနဲ့ ချိတ်ဆက်မှုအများဆုံးရှိတဲ့သူတွေပါ။ သူတို့ကို ဖမ်းမိရင် မီဒီယာမှာ သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးရုံသက်သက်ပါလို့ ပြောကြတယ်။ တကယ်လည်း သူတို့က ကြိုက်တဲ့ မူးယစ်ရာဇာက ငွေပေးမယ်လုပ်ပေးဆိုလို့ ငွေတစ်မျက်နှာပဲကြည့်ပြီး သယ်ပေးကြသူတွေဖြစ်တယ်။ ဒါကို ဥပဒေသမားတွေက‌ နောက်ကွယ်က လက်မဲကို ဖမ်းမရနိုင်တော့ ဒီသယ်ယူသူတွေကိုပဲ မူးယစ် ရာဇာတွေဆိုပြီး နာမည်တပ်ပြခဲ့ကြတာတွေလည်း အများကြီးရှိတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း နောက်ကွယ်က တကယ့်ရာဇာတွေဟာ ဥပဒေအထက်နောက်ကွယ်ကပဲ ကြိုးကိုင်ခွင့်ရနေကြတာမျိုးပါ။

The Addicts : ဆေးစွဲသူတွေ၊ ဆေးသမားတွေကြောင့် သူတို့ရဲ့ မိသားစုဝင်တွေခဗျာ ဆိုးကျိုး ကို အခံရဆုံးသူတွေဖြစ်ကြရတယ်။ ဘိန်းပင်စိုက်တဲ့ တောင်သူတွေဟာ ဆင်းရဲမွဲတေကြသူတွေပါ။ ရွှေတြိဂံဒေသမှာ ဓာတုမူးယစ်ဆေးတွေ အများဆုံးထုတ်တာ နိုင်ငံတကာစျေးကွက်အတွက်ဆိုပေမယ့် ဘိန်းစိုက်တောင်သူတွေ ဒါကိုထုတ်ပေးရလို့ သုံးကြရင်း ဒီလိုလူနည်းစုတောင်ပေါ်သားတွေကြားမှာ ဆေးစွဲမှုတွေလည်း မြင့်မားလာတယ်။ လူမှုရေးပြဿနာပေါင်းများစွာ၊ မိသားစုပြဿနာပေါင်းများစွာဟာ ဘိန်းစိုက်တောင်သူရွာတွေမှာလည်း အများအပြား ရှိလာနေခဲ့ပါပြီ။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်က ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှာ အာဏာထပ်သိမ်းလိုက်လည်း မူးယစ်ဆေး ကုန်ကူးလုပ်သားတွေ၊ မှောင်ခိုမှုတွေဟာ နောက်ကွယ်က တူညီတဲ့ ကြိုးကိုင်သူအဆင့်ဆင့်ကြားမှာ ဒီပုံစံ အတိုင်းဆက်လက်လည်ပတ်နေရတာပဲဖြစ်ပါတယ်။

Tips and Tools: ဒီသတင်းစဉ်ဟာ သိပ်ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ ရွှေတြိဂံအကြောင်းကို ဒေသတွင်းကပဲဖြစ် ဖြစ်၊ နိုင်ငံတကာကပဲဖြစ်ဖြစ် သတင်းသမားတွေ စုံစမ်းဖော်ထုတ်ရေးသားတဲ့အခါ ဆောင်ရန်ရှောင်ရန်တွေကို ဘာတေးလစ်တနာက လမ်းညွှန်ချက်အဖြစ် အခန်းခွဲတင်ပြထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ Chapter (1) အပြီး ဘာတေးလစ်တနာက သတင်းသမားတွေ အတွက် သိထားသင့်တဲ့ အချက်အလက်၊ လက်နက်တန်ဆာတွေ အကြောင်းကို ဒီလို သတိပေးတင်ပြထားတယ်။

ယုံကြည်ရတဲ့ကွန်ရက်တည်ဆောက်နိုင်ဖို့က အရမ်းအရမ်းကို အရေးကြီးပါတယ်။ မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်တွေ ရနိုင်ဖို့ ပြည်တွင်းက ဂျာနယ်လစ်တွေပဲဖြစ်ဖြစ် ပြည်ပက ဂျာနယ်လစ်တွေပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဌာနေတိုင်းရင်းသား NGO လုပ်သားတွေပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ကျောင်းဆရာ၊ ဆရာမတွေ၊ ဒေသခံ လူမှုအဖွဲ့အစည်းလုပ်သားတွေပဲဖြစ်ဖြစ်၊ သတင်းပေးချင်တဲ့ ဒေသခံ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ပဲဖြစ်ဖြစ် အားလုံးရဲ့ ယုံကြည်မှုကို ရအောင် တည်ဆောက်ဖို့ ဂျာနယ်လစ်တွေမှာ အသိရှိကိုရှိရမယ်။ ဘာကြောင့်လည်းဆိုတော့ ဒီရင်းမြစ်တွေအားလုံးက ဒီဒေသမှာ နေထိုင်ကြရသူတွေဖြစ်လို့ သူတို့နာမည်ကို ပေးမသိစေချင်ဘူးဆိုရင် နားလည်လေးစားလိုက်နာပေးရမယ်။ တကယ်လို့တရားဝင် ရင်းမြစ်တွေကနေပေးတဲ့ သတင်းအချက်အလက် ဖြစ်ခဲ့တယ်ဆိုရင်တောင် ဂျာနယ်လစ် တွေက ကိုယ်ဒီအတိုင်ဖော်ပြရင် ဒုစရိုက်နယ်မြေဖြစ်နေတဲ့ ရွှေတြိဂံမှာ ကြုံတွေ့သွားနိုင်တဲ့နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးဆက်ကို ကြိုတွေးပြီး ရင်းမြစ်မဖော်ပြသင့်တာဆိုရင် မဖော်ပြဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီဒေသက တရားဝင်အဖွဲ့အစည်းလို့ပြောရင်ပြောလို့ရတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေက သူတို့နာမည်ဖော်ပြပြီး လူ့အသိုင်းအဝိုင်းကို သိစေချင်လို့ပြောပြတဲ့ ရင်းမြစ်တွေက မှတ်တမ်းတင်ဖို့ အကောင်းဆုံးရင်းမြစ်တွေ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။

[ရွှေတြိဂံနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်ဆောင်းပါးတွေကို အွန်လိုင်းရင်းမြစ်ကနေ ဖတ်ရှုလေ့လာပြီး လက်နက်အဖြစ် ဂျာနယ်လစ်တွေ လေ့လာနိုင်ပါမယ်။ ဒါပေမဲ့ အားလုံးဟာ ကြိုးကြောင်း ဆီလျှော်မှုရှိတယ်လို့မဆိုနိုင်လို့ ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်တွေဆီ မေးမြန်းလေ့လာပြီးမှ ယုံကြည်သုံးစွဲသင့်တာ တွေလည်း ပါနေတာတော့ သတိချပ်စေချင်ပါတယ်။ ဥပမာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်က ကုလသမဂ္ဂ မူးယစ်ဆေးနဲ့ရာဇဝတ်မှုရုံး (UNODC) ကဖော်ပြတဲ့ သတင်းစဉ်မှာ ဘိန်းအများဆုံးကို ကချင် လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KIA) က စိုက်တယ်လို့ ဖော်ပြထားတာဟာ မြန်မာအာဏာပိုင်အစိုးရက ပေးတဲ့သတင်းအချက်အလက်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေးဝါဒမှိုင်းပါတဲ့ အရှိတရားမဟုတ်တာကို ဖော်ပြထားရတာ မျိုးဖြစ်လို့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းမှာပါ အငြင်းပွားစရာ ဝေဖန်တိုက်ခိုက်စရာဖြစ်ခဲ့ရမှုမျိုး ရှိခဲ့လို့ပါ]

ဆောင်းပါးရှင် ဘာတေးလစ်တနာဟာ အာရှရဲ့ သမိုင်း၊ နိုင်ငံရေးနဲ့ မှုခင်းရေးရာကိစ္စတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ စာအုပ်ပေါင်း ၂၂ အုပ် ထုတ်ဝေရေးသားခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိ Asia Times မှာ တာဝန်ထမ်းနေပြီး အရင်က Far Eastern Economic Review, ဆွီဒင်နေ့စဉ်ထုတ် Svenska Dagbladet, နဲ့ Jane’s Information Group in the UK တို့မှာ မီဒီယာအလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးသူဖြစ်ပါတယ်။

((ဘာတေးလစ်တနာ၏ လမ်းညွှန်ဆောင်းပါမှာ နိဒါန်းအပါအဝင် အခန်း ၇ခန်းရှိပြီး မဲခေါင်သတင်းဌာနတွင် အပတ်စဉ်တနင်္ဂနွေနေ့တိုင်း အခန်းတစ်ခုစီဘာသာပြန်ဆိုဖော်ပြသွားပါမည်။))

(လွတ်လပ်သည့် မီဒီယာအဖြစ် ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရေး သင်တို့အကူအညီလိုအပ်နေပါသည်။ ဤနေရာတွင် www.mekongnewsmm.com/donation နှိပ်၍ လှူဒါန်းနိုင်ပါသည်)

Mekong News

Mekong News

About Author

မဲခေါင်သတင်းဌာနမှ အကြီးတန်းတာဝန်ခံ အွန်လိုင်းအယ်ဒီတာတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ သတင်းမီဒီယာကျင့်ဝတ်၊ လူသားကျင့်ဝတ်တို့ကို လိုက်နာပြီး သတင်းများကို တင်ဆက်သွားမည် ဖြစ်သည်။

Related News

ဆောင်းပါး

Is China Overlooking its Neighbours’ Concern On Rising Human Trafficking Cases?

In Southeast Asian region, China is a troublesome bugbear not because of
ဆောင်းပါး

မူးယစ်စစ်ပွဲတို့တည်ရာ ဒုစရိုက်ကမ္ဘာ ရွှေတြိဂံဒေသအကြောင်း သိထားသင့်သမျှ အခန်း ၆ – အခြားသော ရာဇဝတ်မှုများ

အရှေ့မှာတင်ပြခဲ့တဲ့ မူးယစ်ဆေးမှောင်ခိုမှု၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်မှောင်ခိုမှု၊ လူမှောင်ခိုမှုတွေအပြင်  ရွှေတြိဂံဒေသ မှာ တခြားသော ရာဇဝတ်မှုပေါင်းများစွာကလည်း ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒီဒေသမှာ တရားမဝင်တဲ့ မိုင်းတွင်း၊
ဆောင်းပါး

မူးယစ်စစ်ပွဲတို့တည်ရာဒုစရိုက်ကမ္ဘာရွှေတြိဂံဒေသအကြောင်းသိထားသင့်သမျှ – အပိုင်း (၅) တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်မှောင်ခိုကူးခြင်း

တစ်ချိန်က အိပ်ပျော်နေခဲ့တဲ့ တရုတ်နယ်စပ်က မိုင်းလားမြို့လေးဟာ မူးယစ်ဆေးနဲ့ လောင်းကစားလုပ်ငန်းတွေ ရဲ့ ဗဟိုချက်အဖြစ် စတင်နိုးထပြီးနောက်ပိုင်းမှာ တရားမဝင်တောရိုင်းတရစ္ဆာန်မှောင်ခိုစျေးကွက်ကြီးပါ ဖြစ်လာခဲ့ ပါပြီ။
ဆောင်းပါး

မြန်မာလျှပ်စစ်စီမံကိန်းအားလုံးကို တရုတ်တို့ အပြီးသတ်ချဲ့ထွင် သိမ်းပိုက်ခြင်း

လင်းမောင် မကြာသေးခင် စံချိန်တင်တိုတောင်းတဲ့ကာလတွေအတွင်း ဆိုလာစီမံကိန်းအများဆုံးအပါအဝင်ဖြစ်တဲ့ လျှပ်စစ်စီမံကိန်းသစ်တွေကို မြန်မာထံ အပြီးသတ်တည်ဆောက်လက်လွှဲပေးလိုက်ရာမှာ ပါဝင်တဲ့ ကုမ္ပဏီအားလုံးက တရုတ် ဒါမှမဟုတ် တရုတ်ကုမ္ပဏီတွေဆီက နည်းပညာပူးပေါင်းအကူအညီယူထားတဲ့ မြန်မာကုမ္ပဏီတွေချည်းပါပဲ။
ဆောင်းပါး တိုင်းရင်းသားရေးရာ

မူးယစ်စစ်ပွဲတို့တည်ရာ ဒုစရိုက်ကမ္ဘာ ရွှေတြိဂံဒေသအကြောင်း သိထားသင့်သမျှ၊ အခန်း ၄ – လူမှောင်ခိုကူးခြင်း

ရွှေတြိဂံမြေအောက်ကမ္ဘာအတွက် လူမှောင်ခိုကူးခြင်းက မူးယစ်ဆေးဝါး ကုန်ကူးခြင်းပုံစံနဲ့ သိပ်မခြားနားဘဲ တည်ရှိနေတယ်။ အကြောင်းပြချက်ကတော့ ရှင်းရှင်းလေးပါပဲ။ ဂိုဏ်းတွေမှာ လိုအပ်တဲ့ အဆက်အသွယ်တွေ၊ လမ်းကြောင်းတွေက မူးယစ်လမ်းကြောင်းအတိုင်းပဲ ခိုင်ခိုင်မာမာရှိနေလို့ပါ။
ဆောင်းပါး

ရန်ကုန်မြို့က အမျိုးသမီးသတင်းထောက်

လူကျော် “Journalism is not a crime (သတင်းစာပညာသည် ရာဇဝတ်မှုမဟုတ်) ဆိုတာ ဒီမှာတော့ မဟုတ်ဘူး။ တခြားစီပဲ။ အကုန်ကြောက်နေရတယ်။ အကုန်စိုးရိမ်နေရတယ်။ သတင်းထောက်မှန်း လူသိခံလို့တောင်မရဘူး” လို့ သတင်းထောက် မခိုင် (အမည်လွှဲ)
ဆောင်းပါး

စစ်သားသမီး စစ်သားမယား တော်လှန်ရေးသမ

လူကျော် “အခုချိန် စစ်သားမိန်းမလို့ပြောရင် တအားစိတ်ဆိုးတယ်။ တအားဒေါသဖြစ်တယ်။ ခံပြင်းတယ်။ အဲဒီလိုအပြောကို မခံချင်တော့ဘူး။ မပတ်သက်ချင်တော့ဘူး” လို့ မအေး (အမည်လွှဲ)က ဒေါသသံနဲ့ပြောပါတယ်။
ဆောင်းပါး

China Exepidites Execution of Power Projects in Myanmar

Linn Maung Recently a series of power projects (mostly solar power) have been completed in record time and handed over